Japonca ve çeviri

Bu bölümdeki sayfalar

• Bir kanji, birçok okunuş: adın sesi nereden gelir 音読み・訓読み Bir kanji bağlama göre birkaç farklı sesle okunur; Japon adında bu seçim kişiye aittir. Adın Latin yazımının neden kanjiden çıkarılamayacağı.
• Chōme, banchi, gō: Japon adresindeki numaralar 丁目・番地・号 Japon adresinin sonundaki numaralar semtin bölümünü, bloğu ve binayı gösterir. Chōme, ban, banchi ve gō farkı, tireyle kısaltma ve çeviride açık yazım.
• Daiji: kütükte tarih yazılan resmî rakamlar 大字 Japon kütük yönetmeliği tarihlerde bir, iki, üç ve on için özel karakterler ister. Bu resmî rakamların okunuşu ve eski kütük çevirisindeki yeri.
• Desu-masu ve de aru: Japon resmî metninde iki üslup です・ます体／である体 Japonca resmî metin ya kibar desu-masu ya da düz de aru üslubuyla yazılır. Resmî yazım kılavuzunun kuralı, talimat dili ve Türkçedeki karşılıklar.
• Dönem geçiş yılı: 1989 ve 2019’un iki adı 改元 Japon takviminde dönemin değiştiği yıl iki ayrı adla anılır: 1989 hem Shōwa 64 hem Heisei 1’dir. Geçiş yıllarında tarihin gününe göre çevrilmesi.
• Dönem kısaltmaları: tek harf ve tek karakter 元号の略記 Japon formlarında dönem adı çoğu zaman tek bir kanji ya da Latin harfiyle kısaltılır. Bu kısaltmaların okunuşu ve çeviride açık yazılması.
• Furigana: Japon kütüğüne adın okunuşunun yazılması 振り仮名 Japon kütüğüne 2025’ten beri adın okunuşu da yazılıyor; bildirim süresi 2026’da bitti. Okunuşun çeviriye, pasaporta ve Türk kaydına etkisi.
• Gaiji: bilgisayarda yazılamayan kanji ve çeviri 外字 Bazı ad karakterleri yaygın karakter setlerinde yoktur; Japon mahkemeleri sistemini yaklaşık on bin karakterle sınırladı. Çeviride bu karakterin yeri.
• Gozen ve gogo: Japon belgesinde saat 午前・午後 Japon belgelerinde saat çoğunlukla öğleden önce ve sonra ayrımıyla, on iki saatlik düzende yazılır. Doğum ve ölüm saatinde bu ayrımın çeviride korunması.
• Hepburn yazımı: Japon adı pasaportta nasıl yazılır ヘボン式ローマ字 Japon pasaportundaki ad Hepburn yazımıyla yazılır ve bu yazımın kendine özgü kuralları vardır: n yerine m, çift ünsüz, yazılmayan uzun ünlü.
• İnai, ijō, miman: Japonca süre ve sınır sözcükleri 以内・以上・未満 Japonca belgelerde “içinde”, “ve üzeri”, “altında” gibi sınır sözcükleri sınır değeri dahil edip etmediğini açıkça söyler. Sürelerin sayılışı ve çeviri.
• İtaiji: aynı kanjinin varyantları ve kimlik eşleşmesi 異体字 Aynı kanjinin çizgisi farklı varyantları kimlik eşleşmesinde sorun çıkarır. Osaka Emniyeti tam eşleşme ister, mahkemeler 2024’ten beri aynı sayar.
• Japon adına Türkçe ek: kesme işareti ve ünlü uyumu 固有名詞 Türkçe çeviride Japon kişi, yer ve kurum adlarına ek getirmek ayrı bir sorundur: kesme işareti, uzun ünlü, son hecenin sesi ve kurum adlarında ek yeri.
• Japon adresi: büyükten küçüğe yazılan düzen 住所 Japon adresi posta kodu ve ilden başlayıp bina numarasıyla biter. Kanundaki sıra, Latin harfli adresin ters sırası ve çeviride adresin korunması.
• Japon posta kodu ve telefon numarası: yazım ve çeviri 郵便番号・電話番号 Japon posta kodu yedi hanelidir ve özel bir işaretle başlar; şirketlerin kendi kodu olabilir. Telefon numarasının yurt içi ve uluslararası yazımı.
• Japon yer adları: il, ilçe ve kasaba sonekleri 都道府県・市区町村 Japon yer adları -to, -dō, -fu, -ken, -shi, -ku, -chō ve -mura gibi idari soneklerle biter. Bu soneklerin okunuşu ve çeviride korunması.
• Japonca kısaltmalar ve işaretler: kabu, dōjō, kome 略語・記号 Japonca belgeler şirket türünü, tekrar eden bilgiyi ve notları kısa işaretlerle gösterir. Bu işaretlerin okunuşu ve çeviride açılması.
• Japonca metin neden kısa: kanjinin yoğunluğu 文字の密度 Japonca aynı içeriği Türkçeden çok daha az karakterle yazar. Kanjinin anlam taşıması, kananın hece yazması, boşluksuz yazım ve çeviride sayfaya etkisi.
• Japonca noktalama: maru, ten ve köşeli tırnak 句読点 Japonca metinde nokta, virgül ve tırnak başka işaretlerle yazılır. Resmî yazım kılavuzunun kuralları ve bu işaretlerin Türkçeye aktarılması.
• Japonca tarih sırası: önce yıl, sonra ay ve gün 年月日 Japonca tarih büyükten küçüğe yazılır: yıl, ay, gün. Türkçedeki gün-ay-yıl sırasıyla karışması, haftanın günü ve rakam biçimi çeviride nasıl ele alınır.
• Kanji, hiragana, katakana: belgede üç yazının işi 漢字・平仮名・片仮名 Japon belgesi kanji, hiragana ve katakanayı birlikte kullanır ve her biri başka bir iş görür. Hangi bilginin hangi yazıyla geldiği çeviriyi nasıl etkiler.
• Katakana sözcükler: yabancı görünen Japonca 外来語 Katakana ile yazılan sözcüklerin çoğu yabancı dillerden gelir ama anlamı Japoncada değişmiştir. Yanıltıcı benzerlikler ve yabancı seslerin yazımı.
• Keigo: Japonca saygı dili ve resmî metinde karşılığı 敬語 Japonca saygı dili konuşanın karşısındakiyle ve kendisiyle ilişkisini fiilin biçimine yerleştirir. Beş türü ve Türkçe resmî metinde karşılanması.
• Ki ve ijō: Japon resmî yazısında liste ve bitiş 記・以上 Japon resmî yazısı asıl bilgileri “aşağıdaki gibidir” başlığı altında sıralar ve “bitti” sözcüğüyle kapanır. İki sözcüğün işlevi ve çeviride karşılığı.
• Kunrei ve Hepburn: Japonyanın iki Latin yazımı ローマ字のつづり方 Japonya’nın 1954 tarihli Latin yazım kuralı iki sistem tanıdı; 2025’te kurul Hepburn’e dayalı tek sistem önerdi. Pasaport yazımından farkları ve çeviri.
• Kurum adları: Japon makamının adı çevrilir mi 機関名 Japon kurum adları çeviride ya Türkçe karşılıkla ya da okunuşuyla verilir. Resmî İngilizce adlar, yanıltıcı benzetmeler ve tutarlılık kuralı.
• Kyūjitai: eski kütükteki eski karakter biçimleri 旧字体 Eski Japon kütüklerinde bazı kanjiler bugünkü sade biçimleriyle değil eski biçimleriyle yazılıdır. Bu farkın çeviriye ve belge eşleştirmesine etkisi.
• Makine çevirisi Japoncada neden yanıltır 機械翻訳 Japoncadan otomatik çeviri özneyi, adın okunuşunu, dönem yılını ve sayı birimini tahminle doldurur. Resmî belgede bu tahminlerin bedeli ve gizlilik kuralı.
• Man nenrei: Japon hukukunda yaş nasıl sayılır 満年齢 Japon hukukunda yaş doğum gününden sayılır ve yeni yaş doğum gününden bir önceki günün sonunda dolar. Yaş sınırlarının çeviride yanlış anlaşılması.
• Man ve oku: Japoncada büyük sayılar dörder hanelidir 万・億 Japonca büyük sayıları üçer değil dörder hane gruplar: on bin için man, yüz milyon için oku. Resmî yazım kuralı ve çeviride on kat hatanın önlenmesi.
• Nendo: nisanda başlayan Japon mali yılı 年度 Japon belgelerinde “yıl” ile “mali yıl” ayrı sözcüklerdir. Nendo nisanda başlar; vergi belgesindeki yıl ile gelir yılı farkı çeviride nasıl korunur.
• Oyobi, narabini, matawa, moshikuwa: kanunda ve ile veya 及び・並びに・又は・若しくは Japon kanun dili “ve” ile “veya” için ikişer sözcük kullanır; seçilen sözcük gruplamayı gösterir. Kütük ve miras maddelerinden örneklerle çeviriye etkisi.
• Öznesi yazılmayan cümle: Japoncada kim yaptı 主語の省略 Japonca cümlede özne çoğu zaman yazılmaz ve bağlamdan anlaşılır. Türkçede fiilin kişi eki zorunlu olduğu için çevirmen özneyi belirlemek zorundadır.
• Reiwa ve Heisei yıllarını miladiye çevirmek 令和・平成 Bugünkü Japon belgelerinin çoğu Reiwa ya da Heisei yılıyla yazılır. Tokyo Emniyetinin verdiği ekleme kuralı, sık hatalar ve çeviride kontrol.
• Sama, dono, onchū: yazışmada ada eklenen hitaplar 様・殿・御中 Japonca yazışmada kişi ve kurum adlarına saygı sözcükleri eklenir: sama, dono, onchū, kakui. Bu hitapların anlamı ve Türkçe çeviride karşılanması.
• Shōwa, Taishō ve Meiji tarihleri eski kayıtlarda 昭和・大正・明治 Miras ve aile geçmişi dosyalarında Shōwa, Taishō, hatta Meiji tarihleri çıkar. Bu dönemlerin başlangıcı, miladi farkı ve eski kütüklerde okunuşu.
• Soyadı önce: Japon adında sıra ve çeviride gösterim 氏名 Japonca belgede ad soyadından sonra gelir; Türkçede sıra terstir. Kütükteki sıra, yabancı soyadının yeri ve çeviride soyadının açıkça işaretlenmesi.
• Ş, Ç, Ğ, I, Ö, Ü: Türk harflerinin Japonca karşılığı 片仮名 Türkçedeki bazı sesler Japoncada yoktur. Ş, Ç, Ğ, I, Ö ve Ü katakanada nasıl yaklaşık yazılır, hangi seçim neyi kaybettirir; resmî bir kural yoktur.
• Tategaki: dikey yazılmış Japon belgesini okumak 縦書き Eski kütükler ve bazı resmî belgeler Japonca dikey yazılır. Satırların okunuş sırası, dikey metinde rakamlar ve çeviride sıra kaybının önlenmesi.
• Tsū, bu, mai: belge listelerindeki sayma sözcükleri 助数詞 Japonca belge listeleri sayıyı nesneye göre değişen sayma sözcükleriyle verir: tsū, bu, mai, yō. Anlamları ve istenen nüsha sayısının okunması.
• Türk adları katakanayla: resmî tek kural yok トルコ人名の片仮名表記 Türk adlarının Japonca yazımı için resmî bir standart yoktur; aynı ad farklı belgelerde farklı katakanayla görünebilir. Tutarlılık nasıl sağlanır.
• Türkçeden Japoncaya: ekler, edatlar ve cümle yapısı 助詞 Türkçe ve Japonca fiili sona koyar; Türkçe eklerle, Japonca ayrı edatlarla çalışır. Benzerliğin yanıltıcı yanları ve çeviride kurulan köprüler.
• Uzun ünlü: Ōno, Oono ve Ohno arasındaki fark 長音 Japonca adlardaki uzun ünlü pasaportta gösterilmez, sözlükte işaretle, bazı kişilerde h ile yazılır. 2025 önerisi ve çeviride hangi yazımın seçileceği.
• Wareki: Japon belgesinde yıl nasıl sayılır 和暦 Japon resmî belgelerinde yıl çoğunlukla dönem adı ve o dönemin kaçıncı yılı olarak yazılır. Bu sistemin çeviriye etkisi ve miladi karşılığın yazımı.
• Yen ve tutar yazımı: vergi ibaresi ve birim 円・税込・税抜 Japonca belgelerde tutar yen işaretiyle ya da kanjiyle yazılır ve vergi dahil mi hariç mi olduğu ayrı bir ibareyle belirtilir. Çeviride birim ve ibare.
• Zenkaku ve hankaku: tam ve yarım genişlikte karakter 全角・半角 Japonca metinde aynı rakam ve harfin tam ve yarım genişlikte iki biçimi vardır. Resmî yazım kılavuzu ne der, veri ve form doldururken neye dikkat edilir.