Japon belgelerindeki tarihlerin çoğu miladi yılla değil, imparatorluk dönemine göre sayılan yılla yazılır. Bu sayma biçiminin adı 和暦 (wareki), dönemin adı ise 元号 (gengō) olur ve bir Türk okur için çevirinin ilk tuzağı buradadır.
Dönem adı ve yıl
Wareki tarihinde önce dönemin adı, ardından o dönemin kaçıncı yılı olduğu yazılır: 令和6年 “Reiwa dönemi, 6. yıl” demektir ve 2024’e karşılık gelir. Yılın kendisi bu yüzden tek başına bir sayı değildir, dönem adıyla birlikte anlam kazanır. Aynı “6. yıl” ifadesi Heisei döneminde 1994’ü gösterir.
Dönemi belirleyen kural
Japonya’nın Dönem Adı Kanunu iki kısa hükümden oluşur: dönem adı hükümet kararnamesiyle belirlenir ve yalnız tahtın el değiştirmesi durumunda değiştirilir. Kanun 1979 tarihlidir ve Shōwa adının da bu kurala göre belirlenmiş sayılacağını ekler. Dönemin başlangıcı bu yüzden takvimin bir yıl başına değil, tahtın değiştiği güne bağlıdır.
Beş dönemin ilk günü
Çeviride en sık karşılaşılan beş dönemin ilk günleri şöyledir: Meiji 23 Ekim 1868, Taishō 30 Temmuz 1912, Shōwa 25 Aralık 1926, Heisei 8 Ocak 1989 ve Reiwa 1 Mayıs 2019. Bir tarihin hangi döneme ait olduğu bu günlere göre belirlenir. Yeni bir dönem başladığında eski dönemin yılları o günle birlikte biter.
Wareki nerede karşımıza çıkar
Kütük örnekleri, belediye belgeleri ve vergi belgeleri tarihleri çoğunlukla dönem yılıyla yazar. Tokyo Emniyet Müdürlüğü, yabancı ehliyetten çevrilen Japon sürücü belgesinde bile doğum tarihinin dönem yılıyla gösterildiğini belirtir. Bir Türk vatandaşının Japon belgesindeki doğum tarihi bu yüzden pasaportundakiyle ilk bakışta eşleşmez.
Çeviride iki biçim birlikte
Türkçe çeviride tarih hem dönem biçimiyle hem miladi karşılığıyla yazılır: “Reiwa 6 (2024)”. Böylece Türk kurumu miladi yılı görür, belgenin aslıyla karşılaştıran kişi de dönem yılını izleyebilir. Japon kamu kurumları da kendi metinlerinde bu ikili biçimi kullanır; Adalet Bakanlığının bir duyurusundaki “Reiwa 4 (2022) yılının 1 Nisan günü” ifadesi bunun örneğidir.
Ay ve gün değişmez
Dönem sistemi yalnız yılı değiştirir; günümüz belgelerinde ay ve gün miladi takvimdekiyle aynıdır. “Heisei 3 yılı 4. ay 1. gün” 1 Nisan 1991 demektir. Çeviride ay adları Türkçe yazılır, gün sayısı olduğu gibi aktarılır.
Bir yıllık kaymanın sonucu
Dönem yılını miladiye çevirirken yapılan tek bir hesap hatası, doğum tarihini pasaporttaki tarihten bir yıl farklı gösterir. Türk kurumu bu durumda belgenin başka bir kişiye ait olduğundan şüphelenir ve dosyayı durdurur. Bu yüzden dönüşüm elle yazılmaz, sabit bir tabloyla ve ikinci bir kontrolle yapılır.
Dönüşüm aracı
Sitedeki Japon takvimi çevirici dönem yılını ve günü miladi tarihe çevirir ve dönem geçiş günlerini dikkate alır. Dönem geçiş yıllarının iki adı ayrıca dönem geçiş yılı sayfasında anlatılır.