Japonca belgelerde takvim yılı 年 (nen) ile, nisanda başlayan mali ya da okul yılı 年度 (nendo) ile yazılır. İki sözcük aynı sayıyla kullanıldığında farklı dönemleri gösterir ve çeviride bu fark kaybolursa tarih bir yıl kayar.
Nendo nisanda başlar
Japonya’da devletin mali yılı ve okulların öğretim yılı nisanda başlayıp ertesi yılın mart ayında biter. “Reiwa 8 nendo” 1 Nisan 2026 ile 31 Mart 2027 arasını gösterir. Aynı ifade takvim yılı olarak okunursa ocak, şubat ve mart ayları yanlış yıla yerleşir.
Vergi belgesinde iki yıl
Tokyo Adalet Bürosunun vatandaşlığa kabul başvurusu listesi bu farkı açıkça gösterir: belirli bir dönemde başvuranlardan “Reiwa 4 nendo (Reiwa 3 geliri)” vergi belgesi istenir. Belgenin mali yılı ile belgenin gösterdiği gelirin yılı bu yüzden bir yıl farklıdır. Çeviride iki yıl ayrı ayrı yazılır, biri öteki yerine konmaz.
Gelir yılı ifadesi
Vergi belgelerinde gelirin ait olduğu takvim yılı çoğunlukla “… yılı payı” anlamına gelen 分 (bun) sözcüğüyle gösterilir. Belgenin mali yılı ile bu gelir yılı yan yana yazıldığında çevirmen ikisini ayrı ayrı çevirir. Türk kurumu çoğunlukla kişinin hangi yıl ne kazandığını sorar; bu bilgi gelir yılında durur.
Okul belgelerinde
Japon okullarında öğretim yılı da nisanda başlar ve mezuniyetler çoğunlukla martta olur. Not dökümünde bir dersin “Reiwa 5 nendo” alındığını görmek, dersin 2023 baharı ile 2024 kışı arasında alındığını gösterir. Çeviride bu dönem “2023-2024 öğretim yılı” gibi açık bir ifadeyle verilir.
Hangi belediye düzenler
Japon göç idaresinin eş statüsü sayfasına göre yerel vergi belgesi, o yılın 1 Ocak gününde oturulan belediyeden alınır. Yıl içinde taşınan bir kişinin vergi belgesi bu yüzden şu an oturduğu yerden değil, 1 Ocak’taki adresinden istenir. Çeviride belgeyi düzenleyen belediyenin adı ile kişinin bugünkü adresi farklıysa bu fark bir hata sayılmaz.
Türk takvimiyle karşılaştırma
Türkiye’de mali yıl takvim yılıyla aynıdır, öğretim yılı ise eylülde başlar. Japon belgesindeki nendo bu ikisinin hiçbirine denk gelmez. Bu yüzden nendo, “mali yıl” ya da “öğretim yılı” diye çevrilirken başlangıç ve bitiş ayları da parantez içinde verilebilir.
Şirket belgelerinde
Japon şirketleri hesap dönemlerini kendi esas sözleşmeleriyle belirler ve dönem her zaman nisanda başlamaz. Şirket belgelerinde geçen “dönem” ya da “hesap yılı” ifadeleri bu yüzden devletin nendo’suyla aynı sayılmaz. Çevirmen dönemin tarihlerini belgenin kendisinden alır.
Takvim yılı gibi okumak
En sık hata, nendo ile yazılmış bir yılı takvim yılı gibi çevirip ocak-mart aylarını bir yıl geriye kaydırmaktır. Bu hata, bir vergi belgesinin istenen yılı kapsamadığı izlenimini doğurabilir. Terimin vergi hukukundaki bağlamı jūminzei sayfasında da görülebilir.