Bir kişinin Japon vatandaşlığıyla birlikte başka bir ülkenin vatandaşlığını da taşımasına Japon hukuk dilinde 重国籍 (jūkokuseki) denir. Gündelik dilde aynı durum 二重国籍 (nijū kokuseki) diye de anılır.
Doğumla oluşan çifte vatandaşlık
Japon Vatandaşlık Kanunu’nun 2. maddesi, doğduğu sırada anne ya da babası Japon vatandaşı olan çocuğu Japon sayar. Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 7. maddesine göre Türk vatandaşı ana ya da babadan evlilik içinde doğan çocuk da Türk vatandaşıdır. Türk ve Japon anne babanın evlilik içinde doğan çocuğu bu yüzden doğduğu anda iki ülkenin vatandaşıdır.
İstekle kazanılan vatandaşlık
Kanunun 11. maddesine göre kendi isteğiyle yabancı bir ülkenin vatandaşlığını kazanan Japon vatandaşı Japon vatandaşlığını kaybeder. Bu kural, doğumla oluşan çifte vatandaşlıktan farklı olarak kişinin kendi başvurusuyla oluşan durumlara uygulanır. Türk vatandaşlığına başvurup kabul edilen Japon eş, Japon vatandaşlığını bu kurala göre kaybeder.
Evlilik vatandaşlığı değiştirmez
Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 16. maddesine göre Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz; evliliği en az üç yıldır süren yabancı başvuruda bulunabilir. Japon hukukunda da evlilik kendiliğinden vatandaşlık doğurmaz; Japon vatandaşının eşi vatandaşlığa geçiş yoluyla başvurur. Bu yol kika sayfasında anlatılır.
Çifte vatandaşlığın sonraki adımları
Yurt dışında doğan çocuğun Japon vatandaşlığı, doğumdan itibaren üç ay içinde koruma beyanı verilmezse doğum anından geçerli olarak sona erer (Japon Vatandaşlık Kanunu m.12). Beyan verilmişse çocuk kanunun 14. maddesindeki süre içinde iki vatandaşlıktan birini seçmekle yükümlüdür. Bu adımlar kokuseki ryūho ve kokuseki sentaku sayfalarında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “çifte vatandaşlık” ya da kanunun ifadesiyle “çok vatandaşlık”tır. Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 44. maddesine göre yabancı bir devletin vatandaşlığını kazanan kişinin nüfus kaydına çok vatandaşlığa sahip olduğu açıklaması yapılır. Japon hukuku ise çifte vatandaşlığı seçim yükümlülüğüyle sınırlı bir geçiş durumu olarak görür.
Vatandaşlık satırlarının çevirisi
Önerilen karşılık “çifte vatandaşlık (jūkokuseki)”tır. Kütük örneğinde vatandaşlığın kaybı, koruma beyanı ya da seçim beyanı gibi kayıtlar tarihleriyle birlikte ayrı ayrı çevrilir. Türk belgesindeki “çok vatandaşlık” ibaresi Japonca çeviride de aynı anlamı veren ifadeyle karşılanır.
Sık yapılan yanlış
Türk vatandaşlığına geçen Japon eşin Japon vatandaşlığını da koruyabileceğini varsaymak ciddi bir yanlıştır. Kayıp kütüğe işlendiğinde kişi kütükten çıkar ve kaydında vatandaşlık kaybı yazar. Kütükten çıkmanın anlamı joseki sayfasında anlatılır.