Yabancının sonradan Japon vatandaşı olmasının genel yolu 帰化 (kika) olarak anılır. Japon Vatandaşlık Kanunu’nun 4. maddesine göre yabancı kika yoluyla Japon vatandaşlığı kazanabilir ve bunun için Adalet Bakanının izni gerekir.
Genel şartlar
Kanunun 5. maddesi altı şart sayar: kesintisiz beş yıl ya da daha uzun süre Japonya’da yerleşik olmak; on sekiz yaşını doldurmuş ve kendi ülkesinin hukukuna göre ehliyetli olmak; iyi hal sahibi olmak; kendisinin ya da aynı geçimi paylaşan eşinin ve yakınlarının malvarlığı veya becerisiyle geçinebilmek. Beşinci şart vatansız olmak ya da Japon vatandaşlığını kazanınca eski vatandaşlığını kaybedecek olmaktır; altıncısı anayasal düzeni şiddetle yıkmayı amaçlayan bir örgüte katılmamış olmaktır.
Eski vatandaşlığın kaybı
Beşinci şart Türk vatandaşları için pratik önem taşır: Japon vatandaşlığına geçen kişinin kural olarak Türk vatandaşlığından ayrılması beklenir. Maddenin ikinci fıkrası, kişi iradesi dışında eski vatandaşlığını kaybedemiyorsa ve Japon vatandaşlarıyla akrabalık ya da özel bir durum varsa bakanın bu şartı aramadan izin verebileceğini söyler.
Japon vatandaşının eşi
Kanunun 7. maddesine göre Japon vatandaşının yabancı eşi, üç yıldan beri Japonya’da yerleşik ya da mukim olup halen yerleşikse, beş yıllık yerleşim ve yaş şartı aranmadan vatandaşlığa alınabilir. Evliliğin üzerinden üç yıl geçmiş ve eş bir yıldan beri Japonya’da yerleşikse de aynı kolaylık uygulanır. Kanunun 8. maddesi Japon vatandaşının çocuğu gibi başka gruplar için de kolaylıklar sayar.
Vatandaşlık dosyasında çeviri kuralı
Araştırmamızdaki Tokyo Adalet Bürosu açıklamasına göre yabancı dildeki belgeye A4 boyutunda çeviri eklenir ve çeviride çevirmenin adresi, adı ve çeviri tarihi yazılır. Belgenin yalnız bir kısmının çevrilmesi kabul edilmez. Doğru çevirebilen herkes, başvuru sahibinin kendisi de dahil, çevirmen olabilir.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. maddesi yetkili makam kararıyla vatandaşlık kazanmak için başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet gibi şartlar arar. Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan yabancı da başvurabilir (m.16). Fark, Türk hukukunun çok vatandaşlığı kayda geçirmesi (m.44), Japon hukukunun ise kural olarak eski vatandaşlığın kaybını beklemesidir.
Kika’nın çevirisi
Önerilen karşılık “Japon vatandaşlığına geçiş (kika)”tir; başvuru için “vatandaşlığa geçiş izni başvurusu” denir. Kütük örneğinde kişinin vatandaşlığa geçiş kaydı ve tarihi ayrı satırda durur ve çeviride korunur.
Sık yapılan yanlış
Japon vatandaşıyla evlenmenin kendiliğinden Japon vatandaşlığı kazandırdığını sanmak yanlıştır; evlilik yalnız süreleri kısaltır. Süresiz kalış statüsü de vatandaşlık değildir ve eijūsha sayfasında anlatılır.