Japon hukuku çifte vatandaşlığı kalıcı bir durum olarak öngörmez. Başka bir ülkenin vatandaşlığını da taşıyan Japon vatandaşı, kanunun belirlediği süre içinde iki vatandaşlıktan birini seçmekle yükümlüdür; bu yükümlülüğe 国籍の選択 (kokuseki no sentaku) denir.
Seçim süresi
Japon Vatandaşlık Kanunu’nun 14. maddesine göre iki vatandaşlık on sekiz yaşından önce doğmuşsa seçim yirmi yaşına kadar yapılır. İkinci vatandaşlık on sekiz yaşından sonra doğmuşsa seçim bu tarihten itibaren iki yıl içinde yapılır. Türk ve Japon anne babadan doğan çocuk için süre bu yüzden yirmi yaşında dolar.
Japon vatandaşlığını seçmek
Maddenin ikinci fıkrasına göre Japon vatandaşlığı iki yoldan biriyle seçilir: öteki ülkenin vatandaşlığından çıkarak ya da Koseki Kanunu’na göre Japon vatandaşlığını seçtiğini ve öteki vatandaşlıktan vazgeçtiğini bildiren bir seçim beyanında bulunarak. Kanunun 16. maddesine göre seçim beyanında bulunan kişi öteki vatandaşlıktan çıkmak için çaba göstermekle yükümlüdür.
Süre geçerse
Kanunun 15. maddesine göre süresinde seçim yapmayan kişiye Adalet Bakanı yazılı ihtarda bulunabilir; kişinin yeri bilinmiyorsa ihtar resmî gazetede yayımlanır. İhtardan itibaren bir ay içinde Japon vatandaşlığı seçilmezse süre dolduğunda Japon vatandaşlığı kaybedilir. Doğal afet gibi kişiye yüklenemeyen sebeplerde, seçimin mümkün olduğu andan itibaren iki hafta içinde yapılan seçim geçerlidir.
Yabancı vatandaşlığı seçmek
Kanunun 11. maddesinin ikinci fıkrasına göre başka vatandaşlığı da olan Japon vatandaşı, o ülkenin hukukuna göre o ülkenin vatandaşlığını seçerse Japon vatandaşlığını kaybeder. Japon vatandaşlığından bildirimle çıkmak da mümkündür (m.13). Her iki durumda da kişi kütükten çıkarılır.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 44. maddesi, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişilerin kayıtlarına çok vatandaşlığa sahip olduklarına dair açıklama yapılacağını düzenler. Türk hukuku bu yüzden bir seçim yükümlülüğü öngörmez ve kokuseki sentaku’nun birebir karşılığı yoktur.
Seçim terimlerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: kokuseki sentaku için “vatandaşlık seçimi”, 選択の宣言 (sentaku no sengen) için “seçim beyanı”, 催告 (saikoku) için “ihtar”. Kütük örneğinde seçim beyanının tarihi ayrı satırda durur ve çeviride korunur.
Sık yapılan yanlış
Japon tarafındaki seçim beyanının Türk vatandaşlığını kendiliğinden sona erdirdiğini varsaymak yanlıştır; Türk nüfus kaydındaki durum Türk makamlarının işlemleriyle değişir. Çifte vatandaşlığın nasıl doğduğu jūkokuseki sayfasında anlatılır.