入籍 (nyūseki) kelimesi Japonların gündelik konuşmasında “evlendik” anlamında kullanılır. Kütük dilinde ise çok daha dar bir anlamı vardır: bir kişinin var olan başka bir kütüğe girmesi. Çevirmen iki anlamdan hangisinin kastedildiğini belgenin türüne bakarak belirler.
Nyūseki’nin kanundaki anlamı
Koseki Kanunu’nun 98. maddesi, Medeni Kanun’un 791. maddesi uyarınca annesinin ya da babasının soyadını almak isteyen kişinin bunu bildirmesini düzenler; kanun bu bölüme nyūseki başlığını verir. Aynı kanunun 18. maddesine göre anne babasının soyadını taşıyan çocuk onların kütüğüne girer. Hukuki nyūseki, soyadı ile kütüğün birlikte değiştiği bu durumları anlatır.
Soyadı farkı ve mahkeme izni
Medeni Kanun’un 791. maddesine göre çocuk anne ya da babasıyla farklı soyadı taşıyorsa aile mahkemesinin izniyle ve bildirimle onların soyadını alabilir. Fark, anne ya da babanın evlilik sırasında soyadını değiştirmesinden doğmuşsa izin gerekmez. On beş yaşından küçük çocuk için bildirimi yasal temsilci yapar; bu yolla soyadı değişen çocuk reşit olduktan sonra bir yıl içinde eski soyadına dönebilir.
Gündelik dildeki anlamı
İki eşten hiçbiri bir kütüğün başında değilse kanun, evlilik bildirimi üzerine yeni bir kütük açılmasını öngörür (Koseki Kanunu m.16). Bu durumda teknik olarak kimse var olan bir kütüğe girmez. Buna rağmen davetiyelerde, iş yazışmalarında ve kişisel mektuplarda “nyūseki shimashita” ifadesi evlilik bildiriminin verildiğini anlatır.
Türk hukukunda karşılığı
Türk nüfus kaydında da soybağı ya da evlilik gibi olaylar kişinin aile kütüğündeki yerini etkiler; örneğin tanınan çocuk babasının hanesine nakledilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.28). Hukuki nyūseki’ye en yakın anlatım bu yüzden “başka bir kütüğe geçme”dir. Gündelik anlamdaki nyūseki’nin karşılığı ise yalnızca “evlenme”dir.
Nyūseki hangi belgede nasıl çevrilir
Kütük örneği ve bildirim formu gibi resmî belgelerde önerilen karşılık “kütüğe giriş (nyūseki)”tir ve hangi kütüğe girildiği yazılır. Kişisel yazışmada, dilekçede ya da tanık beyanında geçen nyūseki ise bağlama göre “evlendi” ya da “evlilik bildirimini verdi” diye çevrilir. İki anlamı tek bir karşılıkla vermeye çalışmak ya resmî belgeyi ya da mektubu yanlış okutur.
Sık yapılan yanlış
En sık yanlış, bir kütük satırındaki nyūseki’yi “evlilik” diye çevirmektir. Oysa aynı satır bir çocuğun annesinin soyadını alarak onun kütüğüne girdiğini gösteriyor olabilir. Evlilik kaydının hukuken nasıl kurulduğu juri, soyadının nasıl belirlendiği uji sayfasında anlatılır.