Japonya’da evlenmemiş çocuk, yetişkin olsa da anne babasının kütüğünde kalır. Kendi adına ayrı bir kütük açmak isteyen reşit kişi bunu bir bildirimle yapabilir; bu işleme 分籍 (bunseki) denir.
Bunseki için kanundaki şartlar
Koseki Kanunu’nun 21. maddesi reşit olan kişinin bunseki yapabileceğini söyler; Japon Medeni Kanunu’nun 4. maddesine göre reşit olma yaşı on sekizdir. Aynı madde kütük başındaki kişi ile eşini bu yolun dışında bırakır. Bunseki bildirimi verildiğinde kişi için yeni bir kütük açılır ve kişi bu kütüğün tek üyesi olarak başa yazılır.
Bildirim ve kütük örneği
Kanunun 100. maddesi bunseki’nin bildirimle yapılmasını, yeni kayıt yeri başka bir belediyedeyse bildirime kütük örneğinin eklenmesini öngörür. Böylece yeni kütük, kişinin geldiği kütüğe atıf yapan bir kayıtla açılır. Eski kütükte ise kişinin satırına bunseki nedeniyle çıkış yazılır.
Bunseki neyi değiştirmez
Bunseki yalnız kaydın hangi kütükte tutulduğunu değiştirir. Anne baba ile çocuk arasındaki soybağı Medeni Kanun’daki hükümlere dayanır ve kütüğün ayrılmasıyla sona ermez; çocuğun mirasçılığı da bu hükümlerden doğar. Bu nedenle bunseki, Türk okurun aklına gelebilecek “aileden ayrılma” ya da “mirastan çıkarılma” gibi sonuçlar doğurmaz.
Türk hukukunda karşılığı
Türk nüfus sisteminde aile kütüğü aynı soydan gelen kişileri bir aile sıra numarası altında tutar (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.3). Evlenmemiş bir yetişkinin yalnız kendi isteğiyle ayrı bir kütük açtırdığı Japon usulünü tek kelimeyle karşılayan yerleşik bir Türkçe terim yoktur. En anlaşılır anlatım “kütükten ayrılarak yeni kütük açma”dır.
Bunseki kaydının çevirisi
Önerilen karşılık “kütükten ayrılma (bunseki)” ya da “kendi kütüğünü açma”dır. Kütük örneğindeki satırda bunseki tarihi ve kişinin geldiği kütük birlikte yazıldığı için çeviride iki bilgi aynı cümlede verilir. Bunseki satırı, ayrılan kişinin ailesiyle ilişkisinin kesildiğini düşündürecek bir sözcükle çevrilmez.
Sık yapılan yanlış
Bunseki’yi joseki ile karıştırmak sık görülür, çünkü eski kütükte kişinin satırı çıkış işaretiyle kalır. Fark nedendedir: bunseki kişinin kendi bildirimidir, joseki ise her türlü çıkışın genel adıdır. Kayıt yerini taşımak isteyen kütük başı için yol farklıdır ve tenseki sayfasında anlatılır.