Japonya’da kütüğün tutulduğu yer, yani honseki, kişinin fiilen taşınmasıyla değişmez. Kayıt yerini değiştirmek için ayrı bir bildirim verilir; bu bildirime ve sonucuna 転籍 (tenseki) denir.
Tenseki’nin kanundaki kuralı
Koseki Kanunu’nun 108. maddesi tenseki için yeni honseki’nin bildirim formuna yazılmasını ve bildirimin kütük başındaki kişi ile eşi tarafından yapılmasını ister. Maddenin ikinci fıkrası, başka bir belediyeye taşınırken bildirime kütük örneğinin eklenmesini öngörür. Kütüğün öteki üyeleri, örneğin yetişkin çocuklar, bu bildirimi yapan taraf değildir.
Adres değişikliğinden farkı
Oturduğu yeri değiştiren kişi yerleşim kaydı için tennyū todoke verir ve bu bildirim kütüğe dokunmaz. Tenseki ise kişinin nerede oturduğunu değiştirmez, yalnız kütüğün hangi belediyede tutulacağını belirler. İki işlem aynı gün yapılabilse de biri ötekinin yerine geçmez.
Belgelerde bıraktığı iz
Başka bir belediyeye yapılan tenseki’den sonra kütük yeni belediyede açılır; eski belediyedeki kayıtta kimse kalmadığı için o kayıt kapanmış kütük olarak saklanır (m.12). Yeni kütük örneğinde tenseki tarihi ve önceki kayıt yeri yazılır. Bir kişinin geçmişi araştırılırken bu satır, önceki kütük için hangi belediyeye başvurulacağını gösterir.
Türk hukukunda karşılığı
Türk nüfus kaydında kişinin kayıtlı olduğu il, ilçe ve mahalle aile kütüğünün bir parçasıdır (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.7). Japon tenseki’si gibi kütük başının tek bildirimiyle kayıt yerini istediği belediyeye taşıdığı bir işlem, Türk okurun tanıdığı bir kavram değildir. Bu yüzden birebir karşılık yoktur; en yakın anlatım “nüfus kaydının başka yere taşınması”dır.
Tenseki satırı nasıl aktarılır
Önerilen karşılık “kayıt yerinin taşınması (tenseki)”dir. Kütük örneğinde “tenseki tarihi” ve “önceki kayıt yeri” gibi satırlar ayrı ayrı aktarılır. “Taşınma”, “göç” ya da “adres değişikliği” karşılıkları, okurun kişinin fiilen taşındığını sanmasına yol açtığı için kullanılmaz.
Sık yapılan yanlış
En sık yanlış, tenseki satırını ikamet değişikliği sanıp Türk kurumuna verilen adres beyanıyla karşılaştırmaktır. Oysa tenseki’den önceki ve sonraki kayıt yerleri kişinin hiç oturmadığı yerler olabilir. Kayıt yerinin ne olduğu honseki sayfasında anlatılır.