Japonya’da olağan evlat edinme, tarafların belediyeye verdiği bir bildirimle kurulur. Bildirimin kabul edildiğini gösteren belgeye 養子縁組届受理証明書 (yōshi engumi todoke juri shōmeisho) denir. Türk vatandaşı bir eşin Japon eşinin çocuğunu evlat edinmesi gibi durumlarda Türkiye’ye gidecek belge budur.
Kabul belgesi neyi gösterir
Medeni Kanunun 800. maddesine göre belediye evlat edinme bildirimini, evlat edinmenin kanuna aykırı olmadığını inceledikten sonra kabul eder. Kanun evlilik bildirimine ilişkin kuralı evlat edinmeye de uyguladığı için evlat edinme bildirimle hüküm doğurur. Belgede bildirim tarihi ile kabul tarihi ayrı yazılmışsa çeviride ikisi ayrı satırlarda korunur.
Mahkeme izni gerekiyorsa
Japon hukukunda aile mahkemesi izni küçüklerin evlat edinilmesinde aranır ve eşinin ya da kendisinin çocuğunu evlat edinen kişiden istenmez. Nüfus Kütüğü Kanununun 38. maddesine göre bildirim mahkeme izni gerektiriyorsa izin kararının örneği bildirim formuna eklenir. Bu durumda Türkiye’ye gidecek dosyada kabul belgesinin yanında izin kararı da yer alır.
Yabancı taraf varsa
Japonya Yüksek Mahkemesi, evlat edinen ya da evlat edinilen kişi yabancıysa, kendi altsoyunu evlat edinmede de aile mahkemesi izninin gerekebileceğini belirtir. Türk vatandaşının taraf olduğu bir evlat edinmede bu ihtimal baştan hesaba katılır. Belediyenin izin kararı isteyip istemediği bildirimden önce sorulur.
Bildirimi kim yapar
Nüfus Kütüğü Kanununun 66. maddesine göre evlat edinmek isteyenler bildirimi kendileri yapar. On beş yaşından küçük çocuk adına evlat edinmeyi yasal temsilci kabul ettiğinde, 68. maddeye göre bildirimi de bu temsilci yapar. 38. maddeye göre bir başkasının rızası gerekiyorsa rızayı gösteren yazı forma eklenir ya da rıza veren kişi bunu formda belirtip imzalar.
Tam evlat edinmede belge farklıdır
Çocuğun öz ailesiyle hısımlığını sona erdiren tam evlat edinmeyi aile mahkemesi kurar. Nüfus Kütüğü Kanununa göre karar kesinleştikten sonra başvuran kişi on gün içinde kararın örneğiyle bildirimde bulunur; bu durumda dosyada mahkeme kararı ile kakutei shōmeisho da bulunur. Kavram tokubetsu yōshi engumi, karar belgesi shinpansho sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda uygulanacak hukuk
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 18. maddesine göre evlat edinme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlat edinme anındaki millî hukukuna tabidir. Diğer eşin rızası konusunda eşlerin millî hukukları birlikte uygulanır. Evlat edinmenin hükümleri ise evlat edinenin millî hukukuna tabidir.
Türk vatandaşlığı bakımından
Türk Vatandaşlığı Kanununun 17. maddesine göre bir Türk vatandaşının evlat edindiği ergin olmayan kişi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bir hâli yoksa karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir. Madde bir evlat edinme kararından söz eder. Japonya’da bildirimle kurulan evlat edinmenin bu kapsamda nasıl değerlendirileceği bir avukatla birlikte belirlenir.
Belgenin onayı ve çevirisi
Kabul belgesi belediyenin düzenlediği bir belgedir ve Japonya Dışişleri Bakanlığından doğrudan apostil alır. Türk makamı için Türkçesi noterde yemini bulunan tercümanca hazırlanır ve noterce onaylanır. Türk makamı kabul belgesinin yanında Japon tarafın kütük örneğini de isteyebilir; kütüğün okunuşu koseki tōhon, olağan evlat edinmenin kendisi yōshi engumi sayfasında anlatılır.