Japon kalış statüleri arasında bir çalışma alanına ya da belirli bir aile ilişkisine bağlanmayan, bakanın özel bir nedeni gözeterek tanıdığı bir statü vardır: 定住者 (teijūsha). Kelime “yerleşik kişi” anlamına gelir, ama süresiz kalış statüsü değildir.
Teijūsha’nın kanundaki tanımı
Japon Giriş ve Kalış Kanunu’nun ikinci ek tablosu teijūsha’yı, Adalet Bakanının özel bir nedeni gözeterek belirli bir kalış süresi belirleyip yerleşmesine izin verdiği kişi olarak tanımlar. Statü ikinci ek tabloda yer aldığından bir faaliyete değil, kişinin durumuna dayanır ve kanun bu statüdeki kişinin çalışma alanını sınırlamaz.
İlan edilen durumlar ve takdir
Uygulama Yönetmeliği’nin ikinci ek tablosu iki grup ayırır. Kanunun 7. maddesine dayanan bakanlık ilanında sayılan durumlarda kalış süresi beş yıl, üç yıl, bir yıl ya da altı aydır. İlanda sayılmayan durumlarda bakan beş yılı aşmamak üzere süreyi kişiye göre belirler.
Süresiz kalıştan farkı
Teijūsha’nın bir kalış süresi vardır ve süre dolmadan uzatılması gerekir. Süresiz kalış statüsünde ise süre yoktur. Teijūsha statüsünden süresiz kalışa geçmek isteyen kişi, kanunun 22. maddesindeki genel şartlarla süresiz kalış izni ister; bu izin eijūsha sayfasında anlatılır.
İptal sebepleri
Kanunun 22/4. maddesindeki bazı iptal sebepleri ikinci ek tablodaki statülere de uygulanır. Statünün gerçeğe aykırı belgelerle ya da hileli yollarla alındığının anlaşılması bunların başında gelir. Adres bildirimine ilişkin yükümlülükler de orta ve uzun süre kalan her yabancı gibi bu statü sahibine de düşer.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun saydığı ikamet izinleri kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru izinleridir (m.30). Bakanın özel bir nedenle, faaliyet sınırı olmadan ve belirli süreyle tanıdığı Japon statüsü bunların hiçbirine tam oturmaz. Teijūsha’nın bu yüzden birebir karşılığı yoktur.
Teijūsha’nın çevirisi
Önerilen karşılık “bakanlık kararıyla tanınan yerleşik kalış statüsü (teijūsha)”dır. Kısa kullanımda “yerleşik statüsü” denebilir, ama “daimi ikamet” ya da “kalıcı oturum” gibi süresizlik çağrıştıran karşılıklar kullanılmaz. Kalış süresi satırı her zaman ayrıca çevrilir.
Sık yapılan yanlış
Teijūsha ile eijūsha kelimelerinin ikisi de Türkçeye “yerleşik” ya da “daimi” diye çevrildiğinde aralarındaki fark kaybolur. Oysa biri süreli, öteki süresizdir ve bu fark kişinin ailesinin statüsünü de etkiler. Süreli ve süresiz statülerin nasıl ayrıldığı zairyū shikaku sayfasındaki genel yapıdan izlenebilir.