Bir kişinin ölümüyle hak ve borçlarının mirasçılarına geçmesine Japon hukukunda 相続 (sōzoku) denir. Ölen kişi 被相続人 (hisōzokunin), mirasçı ise 相続人 (sōzokunin) olarak anılır.
Miras nerede ve ne zaman açılır
Japon Medeni Kanunu’nun 882. maddesine göre miras ölümle açılır; 883. maddeye göre mirasbırakanın adresinin bulunduğu yerde açılır. Japonya’da ölen bir Türk vatandaşının ya da Türkiye’de ölen bir Japon vatandaşının mirasında hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı ise ayrı bir sorudur. Mirasın açıldığı an, bütün sürelerin başlangıç noktasıdır.
Neler geçer
Kanunun 896. maddesine göre mirasçı, mirasın açıldığı andan itibaren mirasbırakanın malvarlığına ait bütün hak ve borçları devralır; yalnız mirasbırakanın kişisine bağlı haklar bunun dışındadır. Birden çok mirasçı varsa tereke paylaşılana kadar onların ortak mülkiyetindedir (m.898). Borçların da geçmesi, mirasın reddi kararını önemli kılar.
Taşınmaz mirasının tescili
Japon Taşınmaz Sicili Kanunu’nun 76/2. maddesine göre mirasla taşınmaz edinen kişi, mirasın açıldığını ve taşınmazı edindiğini öğrendiği günden itibaren üç yıl içinde tescil başvurusu yapar. Japonya Adalet Bakanlığına göre bu zorunluluk Nisan 2024’te başladı. Japonya’da taşınmazı olan bir Japon vatandaşının Türk mirasçıları da bu yükümlülükle karşılaşır.
Mirasçıları gösteren belge
Japonya Adalet Bakanlığı, mirasbırakan ile mirasçıların ilişkisini gösteren bir liste ile kütük örneklerinin adalet bürosuna verilmesi üzerine, listenin kütükle uyuştuğunu tasdik eden bir belge sistemi tanıtır. Bu belge çok sayıda kütük örneğinin yerine miras işlemlerinde kullanılabilir. Mirasçıların kütükten nasıl izlendiği joseki tōhon sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “miras”tır. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre yasal mirasçılara sulh mahkemesince ya da noterlikçe mirasçılık belgesi verilir. Japonya’da buna karşılık gelen tek bir belge yoktur; mirasçılar kütük örnekleriyle ya da adalet bürosunun tasdik ettiği listeyle gösterilir.
Miras kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: sōzoku için “miras”, hisōzokunin için “mirasbırakan”, sōzokunin için “mirasçı”, 相続財産 (sōzoku zaisan) için “tereke”, 相続開始 (sōzoku kaishi) için “mirasın açılması”. Belgede mirasçıların sırası ve payları tablo biçimindeyse tablo çeviride korunur.
Sık yapılan yanlış
En tehlikeli yanlış, hisōzokunin ile sōzokunin kelimelerini karıştırıp mirasbırakanı mirasçı diye yazmaktır; iki kelime yalnız bir hece farkla ayrılır. Mirasçıların kimler olduğu hōtei sōzokunin sayfasında anlatılır.