Bir davanın dilekçesi, çağrı kâğıdı ya da kararı taraflara usulüne uygun biçimde ulaştırılmadıkça hukuki sonuç doğurmaz. Japon usul hukukunda bu ulaştırma işlemine 送達 (sōtatsu) denir.
Tebliği kim yapar
Japon Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 98. maddesine göre tebliğ, kanunda başka bir hüküm yoksa mahkemece resen yapılır ve tebliğ işlerini mahkemenin yazı işleri müdürü yürütür. 99. maddeye göre ehliyetsiz kişiye yapılacak tebliğ yasal temsilcisine yapılır. Tarafın tebliğ için ayrıca başvurması gerekmez.
Yurt dışına tebliğ
Kanunun 108. maddesine göre yurt dışında yapılacak tebliğ, mahkeme başkanının o ülkenin yetkili makamından ya da orada bulunan Japon büyükelçisi, elçisi veya konsolosundan istemesiyle yapılır. Türkiye’deki bir tarafa Japon mahkemesinden gönderilen belge bu yollardan biriyle gelir. Tebliğin nasıl yapıldığı, kararın daha sonra başka bir ülkede tanınmasında önem kazanır.
Japonya’ya gönderilen belgede çeviri
Lahey Konferansının Japonya kaydına göre Japonya, Tebligat Sözleşmesi’nin 5. maddesi uyarınca tebliğ edilecek her belgenin tam çevirisini ister ve çeviriyi asılla birlikte muhataba tebliğ eder. Aynı kayda göre Japonya, sözleşmenin posta ve doğrudan tebligata ilişkin 10. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerine itiraz etmiştir. Türk mahkemesinden Japonya’daki bir kişiye gönderilecek dava belgeleri bu yüzden eksiksiz Japonca çeviriyle ve merkezi makam yoluyla gönderilir.
Tebliğ ve tanıma
Japon Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 118. maddesine göre yabancı kararın Japonya’da etkili olabilmesi için, davayı kaybeden davalıya davanın açılışı için gereken çağrı ya da emrin ilanen tebliğ dışında bir yolla tebliğ edilmiş olması ya da davalının davaya katılmış olması gerekir. Türk kararının Japonya’da kullanılacağı dosyalarda bu yüzden tebliğ belgeleri de çevrilir. Tanıma şartları gaikoku hanketsu no shōnin sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “tebliğ” ya da “tebligat”tır. İki sistemde de tebliğ, sürelerin işlemeye başlamasını ve kararların kesinleşmesini belirleyen işlemdir. Japon usulünde tebliğ işlerinin mahkemenin yazı işleri müdüründe toplanması Türk uygulamasına yakındır.
Tebliğ kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: sōtatsu için “tebliğ”, 送達証明書 (sōtatsu shōmeisho) için “tebliğ belgesi”, 公示送達 (kōji sōtatsu) için “ilanen tebliğ”, 送達場所 (sōtatsu basho) için “tebligat adresi”. Tebliğ tarihi çeviride ayrı satırda gösterilir, çünkü süreler bu tarihten işler.
Sık yapılan yanlış
Sōtatsu’yu “gönderme” ya da “teslim” diye çevirmek, işlemin hukuki niteliğini gizler; posta ile gönderilen her belge tebliğ değildir. Kararın kesinleşmesi tebliğe bağlıdır ve hanketsu no kakutei sayfasında anlatılır.