Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa eşlerden biri aile mahkemesinde boşanma davası açabilir. Bu davanın sonunda ya da dava içinde gerçekleşen boşanmaya genel olarak 裁判離婚 (saiban rikon) denir.
Boşanma sebepleri
Japon Medeni Kanunu’nun 770. maddesi boşanma davasının dört sebepten biriyle açılabileceğini söyler: eşin sadakatsizliği, eşin kötü niyetle terk etmesi, eşin üç yıldan fazla süredir sağ mı ölü mü olduğunun bilinmemesi ve evliliğin devamını güçleştiren başka önemli bir sebep. Maddenin ikinci fıkrasına göre mahkeme ilk üç sebepten biri olsa bile bütün koşulları gözeterek davayı reddedebilir.
Davadan önce arabuluculuk
Boşanma davası açmak isteyen eş önce aile mahkemesine arabuluculuk başvurusu yapar (Aile Davaları Usul Kanunu m.257). Dava bu yüzden çoğu zaman sonuçsuz kalmış bir arabuluculuktan sonra açılır. Arabuluculuk aşaması chōtei rikon sayfasında anlatılır.
Görevli mahkeme
Japon Kişi Hali Davaları Kanunu’nun 2. maddesi boşanma davasını kişi hali davaları arasında sayar. Kanunun 4. maddesine göre bu davalar, tarafların genel yetkili mahkemesinin bulunduğu yeri kapsayan aile mahkemesinin münhasır görevindedir. Japonya’daki boşanma kararları bu yüzden bölge mahkemesinden değil aile mahkemesinden çıkar.
Kararsız biten dava
Kişi Hali Davaları Kanunu’nun 37. maddesine göre boşanma davası mahkemede sulhla ya da davalının istemi kabul etmesiyle de sona erebilir ve bu kayıt kesinleşmiş hüküm etkisi taşır. Aynı madde, mahkemenin sulh yerine geçen bir karar vermesini boşanma davasında yasaklar. Çocuğun velayeti ve bakımı konusunda Medeni Kanun’un anlaşmalı boşanmaya ilişkin hükümleri uygulanır (m.771).
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “boşanma davası sonucunda boşanma”dır. Türk Medeni Kanunu da boşanma sebeplerini sayar ve evlilik birliğinin temelinden sarsılmasını genel sebep olarak düzenler (m.166). Fark, Japon davasının sulh ya da kabulle, ayrı bir hüküm kurulmadan sona erebilmesidir.
Üç biçimin çevirisi
Önerilen karşılıklar: 判決離婚 (hanketsu rikon) için “mahkeme kararıyla boşanma”, 和解離婚 (wakai rikon) için “sulh yoluyla boşanma”, 認諾離婚 (nindaku rikon) için “davalının kabulüyle boşanma”. Kütük satırında hangi biçimin yazdığı çeviride aynen korunur.
Sık yapılan yanlış
Her mahkeme boşanmasında bir karar metni olduğunu varsaymak yanlıştır; sulh ya da kabulle biten davada belge bir karar değil, tutanaktır. Kararın ne zaman kesinleştiği hanketsu no kakutei sayfasında anlatılır.