Japon hukukunda evlilik dışında doğan çocuk ile anne ya da babası arasındaki soybağı, çoğu durumda bir tanıma işlemiyle kurulur. Bu işleme 認知 (ninchi) denir; tanımanın bildirimine ise 認知届 (ninchi todoke) adı verilir.
Tanımanın kanundaki şekli
Japon Medeni Kanunu’nun 779. maddesine göre evlilik dışında doğan çocuğu babası ya da annesi tanıyabilir. Kanunun 781. maddesi tanımanın Koseki Kanunu’na göre yapılan bir bildirimle olacağını, ayrıca vasiyetnameyle de yapılabileceğini söyler. Tanıma kütüğe işlendiğinde çocuğun satırında babanın adı görünmeye başlar.
Doğumdan önce tanıma
Kanunun 783. maddesi babanın, annenin rızasını alarak henüz ana rahmindeki çocuğu da tanıyabileceğini düzenler. Çocuk doğduğunda babası evlilik karinesiyle başka biri olarak belirleniyorsa bu tanıma hüküm doğurmaz. Ölmüş bir çocuk ise ancak altsoyu varsa tanınabilir ve altsoy reşitse onun rızası gerekir.
Geriye etki ve tanıma davası
Medeni Kanun’un 784. maddesine göre tanıma doğum anından itibaren hüküm doğurur, ancak üçüncü kişilerin daha önce kazandığı hakları zedeleyemez. Baba tanımazsa çocuk, altsoyu ya da yasal temsilcileri tanıma davası açabilir; baba ölmüşse dava ölümden itibaren üç yıl içinde açılır (m.787).
Tanıma ve Japon vatandaşlığı
Japon Vatandaşlık Kanunu’nun 3. maddesi, doğumda Japon olan bir ebeveynce tanınan on sekiz yaşından küçük çocuğun Adalet Bakanlığına bildirimle Japon vatandaşlığı kazanabileceğini düzenler. Vatandaşlık bildirim anında kazanılır. Türk anne ile Japon babanın evlilik dışı çocuğunda bu yol, çocuğun iki ülkedeki durumunu doğrudan etkiler.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “tanıma”dır. Türk Medeni Kanunu’nun 295. maddesine göre tanıma babanın nüfus memuruna ya da mahkemeye yazılı başvurusuyla, resmî senette veya vasiyetnamede yapacağı beyanla olur. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 28. maddesi yurt dışında yapılan tanımanın dış temsilciliğe ya da Türkçeye çevrilip onaylanmış olarak nüfus müdürlüğüne bildirilebileceğini söyler.
Ninchi kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılık “tanıma (ninchi)”dır; tanıma bildirimi “tanıma bildirimi”, doğumdan önceki tanıma “doğmamış çocuğun tanınması” diye çevrilir. Kütük satırında tanıyan kişinin adı ve tanımanın tarihi ayrı ayrı aktarılır. “Kabul”, “onay” ya da “sahiplenme” gibi karşılıklar hukuki işlemi karşılamaz.
Sık yapılan yanlış
Ninchi’yi evlat edinme ile karıştırmak sık görülür; tanıma soybağını kurar, evlat edinme ise soybağı olmayan kişiler arasında hukuki bağ yaratır. Evlat edinmenin Japon hukukundaki biçimi yōshi engumi sayfasında, evlilik içinde doğan çocuğun durumu chakushutsushi sayfasında anlatılır.