Bir Japon vatandaşıyla evlenen Türk vatandaşının Japonya’daki kalış dayanağı çoğunlukla 日本人の配偶者等 (nihonjin no haigūsha tō) statüsüdür. Adın sonundaki “tō” kelimesi “ve benzerleri” anlamına gelir ve statünün yalnız eşleri kapsamadığını gösterir.
Statü kimleri kapsar
Japon Giriş ve Kalış Kanunu’nun ikinci ek tablosu bu statüyü üç grup için tanımlar: Japon vatandaşının eşi, Japon vatandaşının özel evlatlığı ve Japon vatandaşının çocuğu olarak doğan kişi. Olağan evlatlık, üvey çocuk ya da Japon vatandaşının anne babası bu tanıma girmez. Özel evlatlığın ne olduğu tokubetsu yōshi engumi sayfasında anlatılır.
Süre ve çalışma
Uygulama Yönetmeliği’nin ikinci ek tablosuna göre bu statüde kalış süresi beş yıl, üç yıl, bir yıl ya da altı aydır. İkinci ek tabloda sayılan bir statü olduğundan, ilk ek tablodaki statüler için konan faaliyet sınırı burada geçerli değildir ve statü sahibi çalışma türü bakımından sınırlanmaz. İkamet kartında çalışma sınırlaması satırı buna göre yazılır.
Eşlik ilişkisinin sürmesi
Kanunun 22/4. maddesine göre eş sıfatıyla kalan kişi, haklı bir sebep olmadan altı ay ya da daha uzun süre eş olarak faaliyette bulunmazsa statüsü iptal edilebilir. Boşanma ya da ayrı yaşama bu yüzden statüyü doğrudan etkiler. Özel evlatlık ya da Japon ebeveynden doğan çocuk olarak statü sahibi olanlar bu iptal sebebinin dışındadır.
Süresiz kalışa geçiş
Kanunun 22. maddesi Japon vatandaşının eşi ve çocuğu için süresiz kalış izninde iyi hal ve bağımsız geçim şartlarını aramaz. Bu kolaylık, süresiz kalışın bakanın takdirine bağlı olduğunu değiştirmez. Süresiz kalış statüsü eijūsha sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 34. maddesine göre Türk vatandaşının yabancı eşine ve çocuğuna her defasında üç yılı aşmayacak biçimde aile ikamet izni verilir. En yakın karşılık bu aile ikamet iznidir. Japon statüsü ise Japon vatandaşının çocuğu olarak doğan yetişkini de kapsaması bakımından daha geniştir.
Başvuru belgelerinin çevirisi
Araştırmamızdaki göç idaresi açıklamasına göre yabancı dildeki belgeye Japonca çeviri eklenir; çeviri doğru ve çevirmen imzalıysa çeviriyi kimin yaptığı önemli değildir. Türk evlilik ve nüfus belgelerinin Japonca çevirisinde çevirmenin adı ve imzası bu yüzden eksiksiz yazılır. Statünün adı çeviride “Japon vatandaşının eşi ve çocuğu statüsü” diye verilir.
Sık yapılan yanlış
Statüyü “evlilik vizesi” diye çevirmek hem vize ile statüyü karıştırır hem de statünün çocukları kapsadığını gizler. Türk eşin Japonya’daki kalışının dayanağı belgede yazan statü adıdır; vize ile statü arasındaki fark zairyū shikaku sayfasında açıklanır.