Japonya’da gelir vergisinin yanında il ve belediyeye ayrıca bir yerel vergi ödenir. Gündelik dilde 住民税 (jūminzei) denen bu vergi, kanunda belediye vergisi ve il vergisi olarak iki parçadır.
Vergilendirme tarihi
Japon Yerel Vergi Kanunu’nun 318. maddesine göre kişinin belediye vergisinde vergilendirme tarihi, vergi yılının başladığı takvim yılının 1 Ocak günüdür. Aynı kural il vergisi için 39. maddede yer alır. Vergiyi hangi belediyenin salacağı ve kişinin vergiye tabi olup olmadığı bu tarihteki duruma göre belirlenir.
Kim, hangi payı öder
Kanunun 294. maddesine göre belediyede adresi olan kişi, sabit pay ile gelire göre hesaplanan payın toplamını öder. Belediyede adresi olmayan ama işyeri ya da konutu bulunan kişi yalnız sabit payı öder. Şirketler de işyerlerinin bulunduğu belediyeye vergi öder.
Adres yerleşim kaydıyla belirlenir
Maddenin ikinci fıkrasına göre yerleşim kaydı kanununun uygulandığı kişiler için belediyede adresi olan kişi, o belediyenin yerleşim kaydında kayıtlı kişidir. Yerleşim kaydında görünmeyen ama belediyede fiilen oturan kişi de kayıtlı sayılarak vergilendirilebilir. Belediyeden çıkış bildirimi bu yüzden vergi bakımından da önemlidir ve tenshutsu todoke sayfasında anlatılır.
Yıl içinde ayrılan kişi
Vergilendirme tarihi 1 Ocak olduğundan o gün belediyede yerleşik olan kişi o vergi yılının vergisinden sorumlu tutulur. Kişinin yıl içinde Japonya’dan ayrılması bu sorumluluğu kendiliğinden kaldırmaz. Ayrılan kişinin kalan vergiyi nasıl ödeyeceği ayrılıştan önce belediyeyle netleştirilir.
Türk hukukunda karşılığı
Türk vergi sisteminde gelir üzerinden belediyeye ya da ile ödenen ayrı bir vergi bulunmaz; gelir vergisi yalnız devlete ödenir. Jūminzei’nin bu yüzden birebir karşılığı yoktur. En yakın anlatım “yerel yönetimlere ödenen gelir vergisi”dir.
Yerel vergi terimlerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: jūminzei için “yerel gelir vergisi”, 均等割 (kintōwari) için “sabit pay”, 所得割 (shotokuwari) için “gelire göre pay”, 特別徴収 (tokubetsu chōshū) için “işverence kesilerek ödeme”, 普通徴収 (futsū chōshū) için “kişinin kendisinin ödemesi”. Vergi bildirimindeki il ve belediye payları ayrı satırlarda çevrilir.
Sık yapılan yanlış
Jūminzei’yi “emlak vergisi” ya da “belediye harcı” diye çevirmek, verginin gelire bağlı olduğunu gizler. Türk kurumuna verilen Japon vergi belgelerinde gelir vergisi ile yerel verginin ayrı ayrı görünmesi bu yüzden önemlidir. Devlete ödenen gelir vergisi kakutei shinkoku sayfasında anlatılır.