Japonya’da kişinin önemli bir işlemde iradesini gösterdiği işaret çoğu zaman imza değil, belediyeye kaydettirilmiş bir mühürdür. Bu mühre 実印 (jitsuin) denir; kaydın kendisi 印鑑登録 (inkan tōroku) diye anılır.
Jitsuin’in tanımı
Chofu belediyesinin açıklamasına göre belediyeye kaydettirilen mühür jitsuin diye de anılır. Saitama belediyesi mühür kaydını, kişinin jitsuin’ini belediyeye kaydettirmesi diye tanımlar ve kaydedilen mührün kaybedilmemesini, başkasına ödünç verilmemesini ister. Jitsuin böylece bir mühür türü değil, kaydedilmiş olmanın adıdır.
Nerede kullanılır
Saitama belediyesine göre Japonya’da ev ya da araba alımı gibi önemli sözleşmelerde jitsuin ile mühür kayıt belgesi birlikte istenir. Belgedeki mühür izi ile kayıt belgesindeki iz karşılaştırılarak mührün kişiye ait olduğu anlaşılır. Chofu belediyesi mühür ile kayıt kartının ayrı yerlerde saklanmasını önerir.
Kōshōnin önündeki işlemler
Japon Kōshōnin Kanunu’nun 28. maddesine göre resmî senet düzenletecek kişi kimliğini, kamu kurumunun düzenlediği mühür belgesi ya da elektronik imza sertifikası gibi yollarla kanıtlar. Mühür kayıt belgesi bu yüzden Japon noterindeki işlemlerde de kimlik kanıtı olarak işlev görür. Kōshōnin kavramı kōshōnin sayfasında anlatılır.
Yurt dışındaki Japon vatandaşı
Yurt dışında yaşayan ve Japonya’da yerleşim kaydı olmayan Japon vatandaşı mühür kaydettiremez. Japonya’nın Ankara Büyükelçiliği bu durum için, konsolosun önünde atılan imzanın kişiye ait olduğunu gösteren bir belge düzenler ve bu belge mühür kayıt belgesinin yerine geçer. Bu işlem Japon Büyükelçiliğinde imza onayı sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Türk hukukunda kişinin iradesini gösteren işaret imzadır ve imzanın kişiye ait olduğu noterce onaylanabilir (Noterlik Kanunu m.90). Kayıtlı kişisel mühür diye bir kurum bulunmadığından jitsuin’in birebir karşılığı yoktur. İşlev bakımından en yakın karşılık noterce onaylı imzadır.
Jitsuin’in çevirisi
Önerilen karşılık “kayıtlı mühür (jitsuin)”dür; belgede jitsuin basıldığı yazıyorsa “kayıtlı mühür basılmıştır” denir. Mühür izi çeviride tarif edilmez, yerine “[mühür]” gibi bir işaret konur ve mührün hangi kişiye ait olduğu yazılır. Mühür kayıt belgesi ise “mühür kayıt belgesi” diye çevrilir.
Sık yapılan yanlış
Jitsuin’i “resmî mühür” ya da “şirket kaşesi” diye çevirmek yanlıştır; kurumların mührü başka bir kavramdır ve Türk okurda kamu onayı izlenimi doğurur. Mühür basmanın hukuki anlamı ōin sayfasında anlatılır.