Birden çok mirasçı varsa tereke önce hepsinin ortak malı olur; hangi malın kime kalacağı sonradan kararlaştırılır. Bu paylaşıma 遺産分割 (isan bunkatsu), mirasçıların paylaşım görüşmesine 遺産分割協議 (isan bunkatsu kyōgi) denir.
Paylaşıma kadar ortak mülkiyet
Japon Medeni Kanunu’nun 898. maddesine göre birden çok mirasçı varsa tereke onların ortak mülkiyetindedir ve her mirasçının payı yasal paylara göre hesaplanır. Japonya Adalet Bakanlığı da ortak mülkiyetteki malın yönetiminin ve elden çıkarılmasının mirasçılar arasında karar gerektirdiğini, zaman geçtikçe yeni mirasların açılıp durumun karmaşıklaştığını belirtir. Paylaşım bu ortaklığı sona erdirir.
Anlaşmayla ya da mahkemede
Kanunun 907. maddesine göre ortak mirasçılar, vasiyetname yasaklamadıkça ya da paylaşmama sözleşmesi yapmadıkça her zaman anlaşarak terekenin tamamını ya da bir kısmını paylaşabilir. Anlaşma sağlanamazsa her mirasçı paylaşımı aile mahkemesinden isteyebilir. 906. madde paylaşımda malların türünün ve mirasçıların yaş, meslek ve yaşam koşullarının gözetileceğini söyler.
Paylaşma yasağı
Kanunun 908. maddesine göre mirasbırakan vasiyetnameyle paylaşım yöntemini belirleyebilir ya da mirasın açılmasından itibaren beş yılı aşmayan bir süre için paylaşmayı yasaklayabilir. Mirasçılar da beş yılı aşmayan süreli bir paylaşmama sözleşmesi yapabilir. Bu sürelerin sonu mirasın açılmasından itibaren on yılı aşamaz.
On yıl kuralı
Kanunun 904/3. maddesine göre mirasın açılmasından on yıl geçtikten sonra yapılan paylaşımda, sağlığında yapılan bağışlar gibi durumları hesaba katan özel pay kuralları kural olarak uygulanmaz; bu süre dolmadan mahkemeye başvurulmuşsa istisna tanınır. Japonya Adalet Bakanlığına göre erken paylaşımı teşvik eden bu kural 1 Nisan 2023’te yürürlüğe girdi. Eski bir miras dosyasında bu yüzden mirasın açılış tarihi önemlidir.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “mirasın paylaşımı”dır. Türk Medeni Kanunu’nun 642. maddesine göre her mirasçı her zaman paylaşmayı isteyebilir ve sulh mahkemesine başvurabilir; 676. maddeye göre mirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesi yazılı olarak yapılır. Japonya’da mahkeme paylaşımına aile mahkemesi bakar.
Paylaşım kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: isan bunkatsu için “mirasın paylaşımı”, isan bunkatsu kyōgi için “paylaşım görüşmesi”, 遺産分割協議書 (isan bunkatsu kyōgisho) için “miras paylaşma sözleşmesi”, 共同相続人 (kyōdō sōzokunin) için “ortak mirasçı”. Sözleşmedeki mal listesi, taşınmazların sicil bilgileriyle birlikte eksiksiz aktarılır.
Sık yapılan yanlış
Paylaşımda hiçbir mal almayan mirasçının mirası reddettiğini sanmak yanlıştır; paylaşımda pay almamak ile mirası reddetmek farklı sonuçlar doğurur. Mirasın reddi sōzoku hōki sayfasında anlatılır.