Japonya’da yaşayan yabancı, belirli şartlarla Japon vatandaşları gibi belediyenin yerleşim kaydına yazılır. Kanun bu kişileri 外国人住民 (gaikokujin jūmin), yani yabancı sakin diye adlandırır.
Kimler yabancı sakindir
Japon Yerleşim Kaydı Kanunu’nun 30/45. maddesi yabancı sakinleri bir tabloyla sayar: orta ve uzun süre kalan yabancılar, özel süresiz kalış sahipleri, geçici sığınma ya da geçici kalış izni alanlar ve Japonya’da doğduğu ya da Japon vatandaşlığını kaybettiği için kısa bir süre statüsüz kalabilenler. Bu kişilerin bir belediyenin sınırları içinde adresi olması gerekir. Kısa süreli ziyaretle gelen turistler bu tabloda yer almaz.
Kayıtta neler yazar
Aynı madde, Japon vatandaşının kaydındaki bilgilerden adın okunuşunu, kütük bilgisini, sakin olunan tarihi ve seçmen kaydını yabancının kaydından çıkarır. Bunların yerine uyruk, yabancı sakin olunan tarih ve kişinin grubuna göre kalış statüsü, kalış süresi, sürenin sona erme tarihi ve ikamet kartı numarası yazılır. Adres, hane reisi ve sigorta bilgileri ise Japon vatandaşlarında olduğu gibi yer alır.
Sigorta ve numara
Ulusal Sağlık Sigortası Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 1. maddesine göre yabancı sakin kaydı olmayan yabancılar, bazı istisnalar dışında ulusal sağlık sigortasına alınmaz. Yabancı sakin kişisel numara da alır; Japon Kişisel Numara Kanunu’nun 2. maddesine göre onun kişisel numara kartında adın okunuşu yer almaz. Yerleşim kaydı böylece yabancının Japonya’daki idari varlığının temelidir.
Kayıt nasıl başlar
Yurt dışından gelen orta ve uzun süreli yabancı, taşındığı günden itibaren on dört gün içinde ikamet kartıyla belediyeye bildirim verir (Yerleşim Kaydı Kanunu m.30/46). Bu bildirimle kişi yabancı sakin olarak kayda geçer. Bildirim tennyū todoke sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 8. maddesine göre İçişleri Bakanlığı, yabancılara kimlik numarası vermeye ve onları yabancılar kütüğüne kaydetmeye yetkilidir. En yakın karşılık bu yüzden “yabancılar kütüğüne kayıtlı yabancı”dır. Japonya’da ise yabancı, Japon vatandaşıyla aynı belediye kaydının içinde tutulur.
Yabancı sakin kaydının çevirisi
Önerilen karşılık “kayıtlı yabancı sakin (gaikokujin jūmin)”dir. Kayıt örneğinde yabancıya özgü satırlar, yani uyruk, kalış statüsü, süre ve kart numarası, ayrı başlıklarla aktarılır. Kalış statüsünün adı, statünün kendi sayfasındaki karşılıkla aynı çevrilir.
Sık yapılan yanlış
Türk vatandaşının Japon yerleşim kaydı örneğinde honseki ya da kütük bilgisi aramak yanlıştır; bu satırlar yabancının kaydında bulunmaz. Kaydın kime yapıldığını belirleyen grup chūchōki zairyūsha sayfasında anlatılır.