Zeytinyağı, Türkiye’nin Japonya’ya sattığı gıdalar arasında ayrı bir yere sahiptir, çünkü Japonya’da zeytinyağının kalitesi ulusal bir tarım standardıyla tanımlanır. Türk zeytinyağının sınıf adı ile Japon standardındaki sınıf adı birebir örtüşmez ve etiket çevirisi bu farkı bilmeyi gerektirir.
İhracat rakamı
Türk kaynaklarına göre Türkiye 2025’te Japonya’ya 20,1 milyon dolarlık zeytinyağı ihraç etti. Zeytinyağı, makarna, balık ve halıdan sonra Türkiye’nin Japonya’ya ihracatındaki önemli kalemlerden biridir. Her sevkiyatta ürünün sınıfı, asit değeri ve dolum bilgisi Japon ithalatçıya bildirilir.
Japon Tarım Standardı
Japonya Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Bakanlığı’nın yayımladığı yenilebilir bitkisel yağ standardı JAS 0523, 31 Mart 1969’da kabul edildi ve son olarak 18 Ekim 2024’te değiştirildi. Standart, yenilebilir zeytinyağını zeytinin etli kısmından elde edilen ve yenilebilir hale getirilmiş yağ olarak tanımlar. Standart ayçiçeği, susam ve kolza gibi yağları da aynı belgede düzenler.
İki sınıf ve asit değeri
JAS 0523’e göre yenilebilir zeytinyağı iki sınıfa ayrılır: “zeytinyağı” ve “rafine zeytinyağı”. Birinci sınıfta asit değeri en çok 2,0, ikinci sınıfta en çok 0,60 olmalıdır; iki sınıfta da zeytinyağı dışında hammadde ve katkı maddesi kullanılmaz. Türk etiketindeki sınıf adı, Japon standardındaki bu iki sınıftan hangisine denk düştüğü kontrol edilmeden çevrilmez.
Türk sınıf adlarının Japoncası
Türk zeytinyağı etiketlerinde kullanılan natürel sızma gibi sınıf adları, Japon standardındaki iki sınıflı yapıda doğrudan karşılık bulmaz. Çevirmen Türk sınıf adını Japoncaya aktarırken Japon standart sınıfını uydurmaz; ürünün Japon standardına göre sınıflandırılması Japon ithalatçının ve denetim kuruluşunun işidir. Çeviri, Türk belgesinde yazan analiz değerlerini eksiksiz taşır.
Analiz raporunun yöntemi
JAS 0523 her kalite ölçütü için kendi test yöntemine atıf yapar; asit değeri, kırılma indisi ve özgül ağırlık belirli koşullarda ölçülür. Türk laboratuvar raporundaki değerler başka bir yöntemle ölçülmüşse sonuçlar doğrudan karşılaştırılamayabilir. Çeviride yöntem adı ve ölçüm sıcaklığı değerin yanında korunur.
Etiket bilgilerinin kaynağı
Japon etiketindeki genel ad, içerik, net miktar ve menşe bilgileri Türk üreticinin ürün şartnamesinden alınır. Şartnamedeki her değer Japonca etikete taşınmadan önce iki dilde karşılaştırılır. Etiketin genel çeviri düzeni ürün kataloğu ve etiket çevirisi sayfasında anlatılır.
Sınıf adının kelime kelime çevrilmesi
Sık yapılan hata, Türk sınıf adının Japoncaya kelime kelime çevrilerek Japon standardında bulunmayan bir sınıf adı üretilmesidir. Japon okur bu adı standart bir sınıf sanabilir ve ürün beklenmedik bir denetime takılabilir. Sınıf adı çevirisi, Japon ithalatçının onayıyla kesinleşir.