Japon şirketleri Türkiye’ye çoğunlukla mevcut bir Türk şirketini satın alarak ya da ona ortak olarak girer. Bir satın alma, Japon tarafta yönetim kurulu kararı ve borsa açıklamasıyla, Türk tarafta hisse devir sözleşmesi ve resmî tescillerle belgelenir; bu iki belge dünyası çeviriyle birbirine bağlanır.
Yatırımın yönü
JETRO’nun aktardığı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verisine göre Japonya’dan Türkiye’ye doğrudan yatırım 2025’te bir önceki yılın 2,4 katına çıkarak 133 milyon dolar oldu. Aynı yıl Türkiye’den Japonya’ya doğrudan yatırım da 12 katına çıkarak 12 milyon dolara ulaştı. Yatırım verisinin ayrıntısı Japon doğrudan yatırımı sayfasında izlenir.
Son dönemin işlemleri
JETRO’ya göre Fujifilm Business Innovation, Şubat 2026’da Türk bilişim hizmetleri şirketi ETG Global Information Technology Services’ı satın aldı. Araştırma kayıtları daha önceki işlemleri de sayar: Daikin’in 2011’de Airfel’i, Panasonic’in 2013’te Viko’nun yüzde 90’ını ve Nippon Paint’in 2019’da Betek’in yüzde 95,9’unu alması. Her işlemin belge seti farklı dönemin kurallarına göre hazırlanmıştır.
Japon borsa açıklamasının yapısı
Borsada işlem gören Japon şirketi, satın alma kararını kamuya bir açıklamayla duyurur. Kyokuyo’nun Ocak 2024 tarihli açıklaması bu yapıya örnektir: işlemin gerekçesi, alıcı bağlı ortaklığın bilgileri, hedef şirketin bilgileri ve son üç yılın mali özeti, satıcı ve edinilen hisse sayısı sırasıyla verilir. Türkçe çeviride bu başlıkların sırası ve numaraları korunur.
Payların edinilme yolu
Kyokuyo’nun açıklamasına göre Kocaman işleminde paylar iki yoldan edinildi: sermaye artırımına katılma ve mevcut ortaktan hisse alımı. Açıklama satın alma bedelini gizlilik yükümlülüğü gerekçesiyle açıklamadı. Bir Japon açıklamasında “açıklanmadı” ibaresi çeviride aynen korunur; tahmini bir rakam eklenmez.
Mali tablonun para birimi
Japon açıklamalarındaki hedef şirket mali özetleri, hedef şirketin raporlama para birimiyle ya da açıklamanın seçtiği birimle verilir. Kyokuyo’nun açıklamasında Türk şirketinin sonuçları avro olarak gösterildi. Çeviride birim ve dönem sonu aynen korunur, başka bir para birimine dönüştürme yapılmaz.
Yatırım anlaşmasının çerçevesi
JETRO’nun temel verilerine göre Japonya ile Türkiye arasındaki yatırım anlaşması Mart 1993’te yürürlüğe girdi. Satın alma belgelerinde yatırımın korunmasına ilişkin maddeler bu anlaşmaya atıf yapabilir. Anlaşmanın adı, resmî Türkçe metnindeki biçimiyle kullanılır.
Bağlı ortaklık ile ana şirketin karışması
Sık yapılan hata, satın almayı yapan yabancı bağlı ortaklık ile Japon ana şirketin aynı taraf gibi çevrilmesidir. Japon açıklamaları alıcıyı çoğunlukla bir bağlı ortaklık olarak gösterir ve hedef şirket ana şirketin torun şirketi olur. Türk devir belgelerinde tarafın unvanı, Japon açıklamasındaki alıcıyla birebir aynı yazılır.