Japon müteahhitler Türkiye’deki büyük altyapı projelerinin bir kısmında çalıştı. Asma köprülerden bir şehir hastanesine kadar bu projelerin her biri sözleşme, teknik şartname, hesap raporu ve şantiye kaydından oluşan büyük bir belge yığını üretti ve bu belgelerin bir kısmı Japonca kaynaklıdır.
Boğaz’daki ikinci köprü
Araştırma kayıtlarına göre Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nü Japon IHI ve Mitsubishi Heavy 1988’de tamamladı. Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı’nın kayıtlarına göre köprü için 1985 ile 1987 arasında üç kredi verildi. Bu dönemin belgeleri bugün arşivde durur ve bakım çalışmalarında yeniden okunur.
Körfezi geçen asma köprü
Osmangazi Köprüsü’nü Japon IHI yaptı; köprü 30 Haziran 2016’da açıldı ve orta açıklığı 1.550 metredir. Asma köprü belgelerinde kablo, kule ve tabliye için ayrı hesap raporları ve montaj yöntem belgeleri bulunur. Japon mühendislik belgelerinde bu bölümlerin terimleri kendine özgüdür ve proje sözlüğüyle sabitlenir.
Şehir hastanesi ortaklığı
Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi, Japon Sojitz’in ortak olduğu kamu-özel işbirliği modeliyle yapıldı ve 2.682 yataklıdır. Hastanenin adındaki “Sakura”, Japonca kiraz çiçeği anlamındaki kelimedir. Kamu-özel işbirliği projelerinde inşaat belgelerinin yanında uzun süreli işletme ve bakım sözleşmeleri de üretilir.
Japon inşaat sözleşmesinin zorunlu maddeleri
Japon İnşaat İşleri Kanunu’nun 19. maddesine göre inşaat sözleşmesinin tarafları sözleşmeyi yazılı yapar, imzalar ya da ad yazıp mühürler ve birbirine verir. Madde, sözleşmede yer alması gereken konuları sayar: işin içeriği, bedel, başlama ve bitiş zamanı, avans ve ara ödeme, tasarım değişikliği, mücbir sebep, fiyat değişikliği, kabul muayenesi, ayıp sorumluluğu ve uyuşmazlık çözümü bunlar arasındadır. Japon usulüyle hazırlanmış bir sözleşmenin Türkçesinde bu maddelerin sırası ve başlıkları korunur.
Sözleşme değişikliklerinin yazılı yapılması
Aynı madde, bu konulardan birinde değişiklik yapıldığında değişikliğin de yazılı yapılıp karşılıklı verilmesini ister. Uzun süren projelerde bu yüzden çok sayıda ek protokol ve değişiklik belgesi birikir. Çeviride her ekin hangi ana maddeyi değiştirdiği başlıkta açıkça yazılır.
Şantiye tutanaklarının dili
Japon müteahhidin şantiye tutanakları ve günlük raporları çoğunlukla kısa, madde işaretli ve öznesiz cümlelerle yazılır. Türk alt yüklenici bu tutanaklardaki talimatı kimin yerine getireceğini bağlamdan çıkarır. Belirsiz kalan yer, çeviride tahminle doldurulmaz, not olarak işaretlenir.
Ayıp sorumluluğu teriminin kayması
Sık yapılan hata, Japon sözleşmesindeki ayıp sorumluluğu teriminin Türk inşaat sözleşmelerindeki garanti süresi kavramıyla eşitlenmesidir. İki kavramın kapsamı ve süresi farklı olabilir. Japon inşaat sözleşmesinin yapısı inşaat sözleşmesi sayfasında ayrıca anlatılır.