İlaç, Japon şirketlerinin Türkiye’de araştırmacı ilaç üreticisi olarak yer aldığı bir sektördür. Bu şirketlerin ürün bilgileri, klinik belgeleri ve kalite kayıtları Japon ana şirketin Japonca kaynaklarından türer ve Türk sağlık otoritesine sunulacak biçime aktarılır.
Türkiye’deki Japon ilaç şirketleri
Araştırma kayıtlarına göre Takeda, Astellas ve Daiichi Sankyo, Türkiye’de Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD’nin üyeleri arasındadır. Bu şirketlerin Türkiye birimleri ruhsat, farmakovijilans ve tıbbi bilgi işlerini yürütür. Japon ana şirketten gelen ürün bilgisi, güvenlik raporları ve iç yazışmalar bu işlerin Japonca kaynağıdır.
Japon prospektüsünün yeni adı
Japon İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu PMDA’ya göre 1 Ağustos 2021’den itibaren, önceden prospektüs kayıt bilgisi denen bilgilerin resmî adı “dikkat edilecek hususlar bilgisi” oldu. PMDA sitesinde yayımlanan bu bilgiyi içeren belge “elektronik prospektüs” adını aldı ve kurum, bilginin içeriğinin değişmediğini açıkladı. Çeviride Japon belgenin hangi dönemden geldiği, başlıktaki bu ada bakılarak anlaşılır.
PMDA’nın incelemesi ne kapsar
PMDA’nın İngilizce açıklamasına göre kurum ilaçların, tıbbi cihazların ve hücre ile doku ürünlerinin kalite, etkililik ve güvenliğini inceler. İnceleme hizmetleri ruhsat öncesi danışma, klinik ve klinik dışı verilerin iyi uygulama denetimi ve üretim tesisinin kalite yönetimi denetimini de kapsar. Japon ruhsat dosyasından bir bölüm Türkçeye çevrilirken bu denetim türlerinin kısaltmaları özgün haliyle korunur.
Prospektüs bölümlerinin sırası
Japon ilaç prospektüsü uyarı, kontrendikasyon, bileşim, endikasyon, doz ve uygulama, kullanımda dikkat edilecekler, yan etkiler ve farmakokinetik gibi bölümlerle ilerler. Türkiye’deki kısa ürün bilgisi ise kendi şablonunu izler ve bölüm sırası birebir örtüşmez. Çevirmen Japon belgesini kendi sırasıyla çevirir; Türk şablonuna aktarma, ruhsat biriminin işidir.
İlaç ticaretinin küçük ters yönü
JETRO’nun 2026 yıllığına göre Türkiye’nin Japonya’ya ilaç ihracatı 2025’te yüzde 8,7 azalarak 27 milyon dolara indi. Küçük de olsa bu akış, Türk üreticinin Japon ithalatçı için Japonca ürün bilgisi ve kalite belgesi hazırladığını gösterir. Japonya’ya giden ilacın belgeleri Japon otoritesinin istediği biçimde Japonca düzenlenir.
Güvenlik raporlarında zaman baskısı
Farmakovijilans raporları, yan etki bildirimlerinin belirli sürelerde iletilmesini gerektirir ve Japon ana şirketle Türkiye birimi arasındaki yazışma bu süreye göre akar. Japonca bir olgu raporunun çevirisinde hastanın kimliğini gösteren bilgiler kaynakta olduğu gibi gizli tutulur. Tıbbi terimler Türk otoritesinin kullandığı sözlükle eşleştirilir.
Etken madde ve ürün adı
Japon belgelerinde etken madde adı katakana ile, ürün adı ise Japonya’daki ticari adıyla yazılır. Aynı ürünün Türkiye’deki ticari adı farklı olabilir; etken madde ise uluslararası ortak adla eşleştirilir. Çeviride Japon ticari adı Türk ticari adının yerine kullanılmaz.
Katakana etken madde adının yanlış çözülmesi
Sık yapılan hata, katakana ile yazılmış etken madde adının seslendirilerek Latin harfe geçirilmesidir; ortaya çıkan ad uluslararası ortak ada benzer ama aynı değildir. Etken madde adı her zaman resmî uluslararası adıyla doğrulanır. Tıbbi belgelerin genel teknik düzeni Japonca teknik çeviri sayfasında anlatılır.