Japonya ile Türkiye deprem ülkeleridir ve iki ülkenin araştırma kurumları uzun süredir ortak projeler yürütür. Japonya’nın bilim ve kalkınma ajanslarının birlikte desteklediği bu projeler deney raporları, eğitim materyalleri ve kamu kurumlarına sunulan önerilerden oluşan iki dilli bir belge birikimi üretir.
MARTEST projesinin ortakları
Japonya Bilim ve Teknoloji Ajansı’nın proje sayfasına göre MARTEST projesinin Japon tarafını Kagawa Üniversitesi, Türk tarafını Gebze Teknik Üniversitesi yürütür. Türk ortaklar arasında ODTÜ, Hacettepe Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, İstanbul Üniversitesi, AFAD, Türkiye Deprem Vakfı ve Türk Kızılay vardır. Bu kadar çok kurumun katıldığı bir projede kurum adlarının Japonca ve Türkçe yazımları baştan sabitlenir.
Projenin amacı
Proje sayfasına göre çalışmanın amacı, beklenen Kuzey Anadolu Fayı depremi için deprem riskini değerlendirmek ve deprem önlemlerini geliştirmektir. Proje ayrıca simülasyonla hasarın görselleştirilmesine dayanan afet eğitimini ve hasar senaryosuna göre yeniden yapılanma planlaması yöntemini yaymayı hedefler. AFAD aracılığıyla depreme dayanıklı yapı tekniklerinin yaygınlaştırılması ve deprem mühendisi yetiştirilmesi de hedefler arasındadır.
Test merkezinin açılışı
JICA’nın duyurusuna göre Marmara Deprem Mühendisliği Test Merkezi 11 Eylül 2025’te Gebze Teknik Üniversitesi’nde açıldı ve açılışa Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nin rektörü de katıldı. Merkeze depreme dayanıklı yapı ve tsunami araştırmaları için deney ekipmanı kademeli olarak getirilecek; ilk olarak büyük bir sarsma masası Haziran 2026’ya kadar kurulacak. JICA, Türkiye’de 1998’den önce yapılmış çok sayıda binanın depreme dayanıklılık sorunu taşıdığını not eder.
Önceki Marmara projesi
Bilim ve Teknoloji Ajansı’nın başka bir proje sayfasına göre daha önceki bir ortak proje, Marmara Denizi altındaki deprem boşluğunu ve tsunami riskini inceledi. Proje deniz tabanında ve çevresinde deprem gözlemi, simülasyonla risk görselleştirmesi ve yerel yönetimlerle afet topluluğu kurulmasına odaklandı. Bu projenin Japon yürütücüsü, sonraki MARTEST projesinin de Japon tarafını yönetir.
Deney raporlarının dili
Sarsma masası deneylerinin raporları deney düzeneğini, yükleme kayıtlarını, ölçüm noktalarını ve hasar gözlemlerini içerir. Japonca raporlarda yapı elemanlarının adları ve hasar dereceleri kendine özgü terimlerle yazılır. Türkçe raporda bu terimler Türk deprem yönetmeliğindeki karşılıklarıyla eşleştirilir ve karşılığı olmayan terim açıklamasıyla verilir.
Kamuya dönük eğitim materyali
Projenin afet eğitimi bileşeni halka, öğrencilere ve yerel yönetim çalışanlarına yönelik materyal üretir. Bu materyallerde teknik dil sadeleştirilir, ama sayısal bilgiler ve uyarılar kesinliğini korur. Eğitim belgelerinin çeviri düzeni eğitim materyali çevirisi sayfasında da ele alınır.
Şiddet ile büyüklüğün karışması
Sık yapılan hata, Japon belgelerindeki sismik şiddet ölçeği değerlerinin deprem büyüklüğüyle karıştırılmasıdır. Japonya kendi şiddet ölçeğini kullanır ve bu ölçeğin dereceleri Türkiye’de kullanılan ölçeklerle birebir örtüşmez. Çeviride ölçeğin adı değerin yanında açıkça yazılır.