Kuru meyve ve kabuklu yemiş, Türkiye’nin güçlü olduğu ve Japonya’da sıkı denetlenen ürün gruplarıdır. Japon denetiminin odağında aflatoksin gibi küf toksinleri vardır ve bir Türk ürününe verilen denetim emri, o ürünün her sevkiyatını analiz belgesine bağlar.
Kuru incire verilen denetim emri
Japonya Sağlık Bakanlığı’nın duyurusuna göre 24 Aralık 2004’te, karantina birimindeki izleme testinde aflatoksin bulunması üzerine Türk kuru incirine Gıda Hijyeni Kanunu’na dayanan denetim emri uygulandı. Bakanlığın duyurusu, kararı veren test sonucunu ve ürünün ihracatçısını da listeler. Denetim emri, o üründe her ithalatın test sonucunu beklemesi demektir.
Fındığa verilen denetim emri
Bakanlığın 2025 mali yılı denetim emirleri listesine göre, Ocak 2026’da yayımlanan bir bildirimle Türk fındığına aflatoksin için denetim emri uygulandı. Aynı bildirim Sri Lanka kakao çekirdeği, Tayvan yer fıstığı, Tanzanya susamı, Çin ay çekirdeği ve Mali susamını da kapsar. Türk fındık ihracatçısının Japon alıcısı bu tarihten sonra her sevkiyat için test sonucuna bağlıdır.
Denetim emrinin ihracatçıya yükü
Bakanlığa göre denetim emrinde testin ücretini ithalatçı öder ve sonuç uygun çıkana kadar ithalata izin verilmez. Japon ithalatçı bu yükü azaltmak için Türk ihracatçıdan üretim ve depolama koşullarını gösteren belgeler, analiz raporları ve parti bazlı izlenebilirlik kayıtları ister. Bu belgelerin Japonca ya da iki dilli hazırlanması test sürecini hızlandırmaz, ama sorulara yanıt süresini kısaltır.
Analiz raporunun çevirisi
Aflatoksin analiz raporları örnekleme yöntemini, analiz yöntemini, tespit sınırını ve sonucu verir. Sonuçlar mikrogram bölü kilogram biriminde yazılır ve toplam aflatoksin ile B1 değeri ayrı satırlardadır. Çeviride birim, tespit sınırı ve “tespit edilmedi” ibaresi özgün anlamıyla korunur.
Kuru üzüm ve meyve ticareti
Türk kaynaklarına göre Türkiye 2025’te Japonya’ya 17,4 milyon dolarlık kuru üzüm ihraç etti. JETRO’ya göre Japonya’nın Türkiye’den meyve ithalatı aynı yıl 87 milyon dolar oldu. Kuru meyve belgelerinde nem oranı, kükürt kullanımı ve kalıntı analizleri de yer alır.
Parti numarasının önemi
Denetim emrindeki bir üründe test, sevkiyatın parti numarasına göre yapılır ve sonuç o partiye aittir. Türk ihracatçının analiz raporundaki parti numarası ile Japon ithalat bildirimindeki numara aynı olmalıdır. Çeviride parti numarası tek karakter bile değiştirilmeden aktarılır.
Denetim emrinin izleme sanılması
Sık yapılan hata, Japon ithalatçının yazışmasındaki denetim emri ifadesinin sıradan izleme testi gibi çevrilmesidir. İzleme testinde sonuç beklenmeden ithalat yapılabilir, denetim emrinde yapılamaz ve bu fark teslim takvimini değiştirir. Japon gıda denetiminin genel düzeni Japonya’ya gıda ihracatı sayfasında anlatılır.