Japon mahkemelerinde davaların önemli bir kısmı kararla değil, tarafların mahkeme önünde anlaşmasıyla biter. Bu anlaşmaya 和解 (wakai) denir ve anlaşmanın kaydedildiği belge 和解調書 (wakai chōsho) adını alır.
Sulhun etkisi
Japon Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 267. maddesine göre yazı işleri müdürü sulhu ya da davadan feragati veya davanın kabulünü kayda geçirdiğinde bu kayıt kesinleşmiş hükümle aynı etkiyi taşır. Maddenin ikinci fıkrasına göre kayıt taraflara tebliğ edilir. Japon Cebri İcra Kanunu’nun 22. maddesi kesinleşmiş hükümle aynı etkiyi taşıyan belgeleri cebri icranın dayanakları arasında sayar.
Boşanmada sulh
Kişi hali davalarında sulh kural olarak sınırlıdır, ama Japon Kişi Hali Davaları Kanunu’nun 37. maddesi boşanma davasına istisna getirir. Boşanma davası, boşanmayı sağlayan bir sulhla ya da davalının istemi kabul etmesiyle sona erebilir. Bu yolla gerçekleşen boşanma kütüğe sulh yoluyla boşanma olarak işlenir.
Boşanmada yasak biçimler
Maddenin üçüncü fıkrası, genel usul kanunundaki iki özel sulh biçimini boşanma davasında yasaklar: duruşmaya gelemeyen tarafın önerilen sulh şartlarını yazılı kabulüyle kurulan sulh ve tarafların isteğiyle şartları mahkemenin belirlediği sulh. Dördüncü fıkra ise telefonla katılınan oturumda boşanma sulhunu yasaklar, görüntülü bağlantıyı istisna tutar. Boşanma sulhu bu yüzden tarafların iradesinin doğrudan görüldüğü bir ortamda kurulur.
Arabuluculuktan farkı
Sulh dava içinde kurulur; arabuluculuk ise dava açılmadan önce aile mahkemesinde yürütülen ayrı bir usuldür. İki belge de tarafların anlaşmasını kaydeder ve güçlü bir etki taşır, ama başlıkları ve dosya türleri farklıdır. Arabuluculuk kaji chōtei sayfasında anlatılır.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı Türk usul hukukundaki “sulh”tur. İki sistemde de taraflar mahkeme önünde anlaşarak davayı sona erdirebilir ve bu anlaşma kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Fark, Japon hukukunun boşanmayı da sulhla sonuçlanabilen davalar arasında açıkça saymasıdır.
Sulh kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: wakai için “sulh”, wakai chōsho için “sulh tutanağı”, 和解条項 (wakai jōkō) için “sulh maddeleri”, 和解離婚 (wakai rikon) için “sulh yoluyla boşanma”, 請求の認諾 (seikyū no nindaku) için “davanın kabulü”. Sulh maddeleri numaralarıyla ve sırasıyla aktarılır.
Sık yapılan yanlış
Wakai’yi “uzlaşma” diye çevirmek, onu arabuluculuktaki anlaşmayla karıştırır; Türk okur için “sulh” terimi daha kesindir. Kelimenin gündelik “barışma” anlamı da hukuk belgesinde kullanılmaz. Boşanmanın mahkeme yolları saiban rikon sayfasında anlatılır.