Japonca 登記 (tōki) kelimesi bir bilginin resmî sicile yazılmasıdır. Şirket bilgilerinin ticaret siciline yazılmasına 商業登記 (shōgyō tōki) denir; taşınmazların tapu kaydı ise aynı kelimeyi taşıyan ayrı bir sistemdir.
Sicile ne yazılır
Japon Şirketler Kanunu’nun 907. maddesine göre kanunun tescil edilmesini istediği bilgiler, Ticaret Sicili Kanunu’na göre ticaret siciline yazılır. 911. madde anonim şirket için tescil edilecek bilgileri sayar: amaç, unvan, merkez ve şube adresleri, sermaye tutarı, pay bilgileri, yöneticilerin adları, temsile yetkili yöneticinin adı ve adresi ile yönetim kurulu ve denetçi gibi organların varlığı.
Tescilin etkisi
Kanunun 908. maddesine göre tescil edilmesi gereken bilgiler, tescilden önce iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Tescilden sonra da üçüncü kişi haklı bir sebeple tescilden habersizse aynı sonuç doğar. Gerçeğe aykırı bilgiyi kasten ya da ihmalle tescil ettiren kişi, bilginin yanlışlığını iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremez.
Sicil belgesi Türkiye’de
Araştırmamızdaki JETRO bilgisine göre Japon ana şirket Türkiye’de vergi numarası alırken sicil belgesinin apostilli, Türkçeye çevrilmiş ve noterce onaylı hâlini vergi dairesine verir. Japonya Dışişleri Bakanlığının tablosuna göre adalet bürosunun düzenlediği sicil belgesi gibi devlet kurumu belgeleri doğrudan apostil alabilir. Sicil belgesinin tam ya da kısmi örneği ayrımı tōhon ve shōhon sayfasında anlatılır.
Tapu kaydından farkı
Japonya’da taşınmazın malikini gösteren kayıt da tōki kelimesiyle anılır ve 不動産登記 (fudōsan tōki) adını taşır. Bir belgede yalnız tōki yazıyorsa hangi sicilin kastedildiği belgenin konusundan anlaşılır. Şirket sicili ile tapu sicilinin karıştırılması, çevirinin bütün anlamını değiştirir.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “ticaret sicili kaydı” ya da “tescil”dir. Türk Ticaret Kanunu’nun 40. maddesine göre tacir işletmesini ve unvanını, işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil ve ilan ettirir. İki hukukta da sicil kaydı üçüncü kişilere karşı güven sağlayan kamusal kayıttır.
Sicil terimlerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: shōgyō tōki için “ticaret sicili kaydı”, 登記簿 (tōkibo) için “sicil”, 登記官 (tōkikan) için “sicil memuru”, sicil belgesi için “ticaret sicili kayıt belgesi”. Sicil belgesindeki her bilginin kayıt ve tescil tarihleri çeviride korunur.
Sık yapılan yanlış
Şirket belgesindeki tōki kelimesini “tapu” diye çevirmek en ciddi yanlıştır; Türk okur belgenin bir taşınmaza ait olduğunu sanır. Sicilde yazan şirket merkezi honten sayfasında anlatılır.