Japonya’da bir belediyeden başka bir belediyeye ya da yurt dışına taşınan kişi, taşınmadan önce çıktığı belediyeye bir bildirim verir. Bu bildirime 転出届 (tenshutsu todoke) denir; yurt dışına çıkış için verilen biçimi 国外転出届 (kokugai tenshutsu todoke) diye anılır.
Bildirim önceden verilir
Japon Yerleşim Kaydı Kanunu’nun 24. maddesine göre taşınacak kişi adını, gideceği yeri ve taşınma tarihini önceden belediyeye bildirir. Giriş bildiriminden farklı olarak burada taşınmadan sonraki bir süre değil, taşınmadan önceki bir yükümlülük söz konusudur. Yurt içinde taşınan kişi bu bildirimle aldığı belgeyi yeni belediyeye verir.
Yurt dışına çıkış
Japonya’dan ayrılacak kişi de çıkış bildirimini verir ve yerleşim kaydından çıkar. Japon Kişisel Numara Kanunu’nun 2. maddesi, yurt dışına çıkanın kişisel numara kartında yurt dışına çıktığı bilgisinin ve bildirimde yazan çıkış tarihinin gösterileceğini düzenler. Böylece kişisel numara kartı çıkıştan sonra da kullanılabilir bir kimlik bilgisi taşır.
Kayıtlı kalmanın sonuçları
Japon Yerel Vergi Kanunu’nun 294. maddesine göre belediyenin yerleşim kaydında kayıtlı kişi, o belediyede yerleşik sayılarak yerel vergiye tabi tutulur. Kanunun 318. maddesi yerel gelir vergisinin o yılın 1 Ocak tarihindeki duruma göre salındığını söyler. Çıkış bildirimi verilmeden ülkeden ayrılan kişi bu yüzden kayıtta yerleşik görünmeye devam eder.
Mühür kaydının silinmesi
Chofu belediyesinin açıklamasına göre belediyeden çıkış yapıldığında o belediyedeki mühür kaydı kendiliğinden silinir. Yeni belediyede mühür gerekiyorsa kayıt orada yeniden yapılır. Japonya’dan ayrılan bir kişinin sonradan Japon mühür kayıt belgesi alamaması bu kurala dayanır.
Türk hukukunda karşılığı
Türk sisteminde adres değişikliği yeni adrese ilişkin bildirimle yapılır ve yurt dışında yaşayanların adres bildirimi dış temsilciliklere de yapılabilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.50). Taşınmadan önce eski adrese ayrı bir çıkış bildirimi verilmesi Türk okurun alıştığı bir işlem değildir. Bu yüzden birebir karşılık yoktur.
Çıkış terimlerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: tenshutsu todoke için “belediyeden çıkış bildirimi”, kokugai tenshutsu için “yurt dışına çıkış”, çıkış üzerine verilen belge için “çıkış belgesi”. Yerleşim kaydı örneğinde çıkış bildirimi tarihi ile fiilî çıkış tarihi ayrı yazılmışsa ikisi de korunur.
Sık yapılan yanlış
Çıkış bildirimini göç idaresine yapılan ülkeden çıkış işlemiyle karıştırmak yanlıştır; bildirim belediyeye yapılır ve yerleşim kaydıyla ilgilidir. Yeni belediyeye giriş bildirimi tennyū todoke, yerel vergi jūminzei sayfasında anlatılır.