Bir üretim işinin nasıl yapılacağını adım adım gösteren Japon belgesinin adı 作業標準書 (sagyō hyōjunsho) olur. Belge, işi yapan çalışanın okuduğu, eğitimde kullanılan ve denetimde kontrol edilen bir belgedir. Türkiye’deki Japon ortaklı tesislerde bu belgenin Türkçesi hattın başında durur.
Belgenin sütunları
İş standardı belgesi çoğunlukla adım numarası, ana adım, kilit nokta ve kilit noktanın gerekçesi sütunlarından oluşur ve adımlar fotoğraf ya da çizimle desteklenir. Kilit nokta, işin güvenlik, kalite ya da kolaylık bakımından belirleyici yanıdır. Gerekçe sütunu, çalışanın kilit noktayı neden izlemesi gerektiğini anlatır ve çeviride atlanmaz.
İş standardı ile standart iş
Japonca 作業標準 (sagyō hyōjun), bir işin yapılma kurallarını yazılı hale getiren belgeyi anlatır. Toyota üretim sisteminde geçen 標準作業 (hyōjun sagyō) ise çevrim süresi, iş sırası ve hattaki en az ara stok gibi unsurlarla tanımlanan bir çalışma düzenidir. İki kavram benzer kelimelerle yazıldığı için Türkçede karıştırılmamalıdır.
Üretim sisteminin çerçevesi
Toyota, üretim sisteminin temelini duraklamayı ortadan kaldırıp üretimde bir akış yaratmak olarak tanımlar. Şirket bu sistemin bugün “TOYOTA WAY” adıyla Japonya ve otomotiv dışındaki üretim faaliyetlerine de uygulandığını yazar. İş standardı belgesi, bu sistemin hat düzeyindeki yazılı ifadesidir.
Eğitimle bağlantısı
Japon İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 59. maddesine göre işveren, işçiyi işe alırken ve işçinin iş içeriğini değiştirirken işle ilgili güvenlik ve sağlık eğitimi verir. Tehlikeli ya da zararlı işler için ayrıca özel eğitim öngörülür. Japon tesislerinde iş standardı belgesi bu eğitimin temel malzemelerinden biridir; Türkiye’deki tesiste Türk mevzuatının eğitim kuralları ayrıca uygulanır.
Fotoğraflı adımların çevirisi
İş standardı belgelerinde fotoğrafların üzerine oklar ve kısa Japonca etiketler yazılır. Çeviride etiketler ya fotoğrafın üzerinde değiştirilir ya da numaralandırılıp altta açıklanır. Etiketin yerinin değişmesi, çalışanın fotoğraftaki doğru noktaya bakmasını engelleyebilir.
Güvenlik ve kalite işaretleri
Kilit noktaların yanında güvenliğe ya da kaliteye ilişkin olduklarını gösteren simgeler bulunabilir. Bu simgelerin anlamı belgenin açıklama bölümünde verilir. Çeviride simge korunur, açıklaması çevrilir ve simgenin hangi dereceyi gösterdiği Türkçede de ayırt edilir. Belge hattın yanında bir pano olarak asılıyorsa Türkçe sürüm aynı boyut ve düzende hazırlanır ki çalışan iki sürümü karıştırmasın.
Gerekçe sütununun atlanması
Sık yapılan hata, belgeyi kısaltmak için kilit nokta gerekçelerinin çevrilmemesidir. Gerekçe, çalışanın kuralı ezbere değil anlayarak uygulamasını sağlar ve eğitimde en çok üzerinde durulan bölümdür. Eğitim belgelerinin çeviri düzeni eğitim materyali çevirisi sayfasında anlatılır.