Boşanmadan sonra çocuğun bakımı için anne ya da babanın ödediği paraya Japonca 養育費 (yōikuhi) denir. Kelime gündelik dilde ve boşanma anlaşmalarında yaygındır; kanun metni ise aynı şeyi çocuğun bakımı için gereken giderlerin paylaşımı diye anlatır.
Bakım giderinin kanuni temeli
Japon Medeni Kanunu’nun 766. maddesine göre anne baba anlaşarak boşanırken çocuğun bakımını kimin üstleneceğini ve çocuğun bakımı için gereken giderlerin nasıl paylaşılacağını kararlaştırır. Bu kararda ölçü, kanunun açık ifadesiyle, öncelikle çocuğun yararıdır. Kanunun 771. maddesi aynı kuralı mahkeme yoluyla boşanmaya uygular.
Bakım giderini mahkeme belirlediğinde
Maddenin ikinci fıkrasına göre anne baba anlaşamazsa bakım giderini aile mahkemesi belirler; üçüncü fıkraya göre mahkeme gerektiğinde bu kararı değiştirebilir. Aile mahkemesinde varılan anlaşma arabuluculuk tutanağına geçerse kesinleşmiş kararın etkisini taşır. Bu yüzden bakım giderine ilişkin tutanak, ödenmediğinde icraya da dayanak olabilir.
Bakım yükümlülüğünün temeli
Japon Medeni Kanunu’nun 877. maddesine göre üstsoy ile altsoy ve kardeşler birbirine bakmakla yükümlüdür. Anne babanın çocuğa bakma yükümlülüğü boşanmayla sona ermez; bakım gideri bu yükümlülüğün boşanmadan sonraki biçimidir. Japonya Adalet Bakanlığı, 1 Nisan 2026’da yürürlüğe giren değişikliğin anne babanın çocuğun yetiştirilmesine ilişkin sorumluluğunu açıkça düzenlediğini ve bakım gideri kurallarını yeniden ele aldığını belirtir.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı Türk hukukundaki iştirak nafakasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesine göre velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır ve hâkim bu giderlerin gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. İki hukukta da ölçü çocuğun yararıdır.
Bakım gideri kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: yōikuhi için “çocuğun bakım gideri (iştirak nafakası)”, kanundaki bakım giderleri ifadesi için “çocuğun bakımı için gereken giderler”, 扶養 (fuyō) için “bakım yükümlülüğü”. Anlaşmada yazan ödeme günü, süresi ve tutarı çeviride aynen aktarılır, para birimi değiştirilmez.
Belgede nasıl görünür
Anlaşmalı boşanmada bakım gideri çoğu zaman eşlerin ayrıca yaptığı bir anlaşma metninde ya da kōshōnin önünde düzenlenen bir senette yer alır. Mahkeme yoluyla boşanmada ise tutanakta ya da kararda ayrı bir madde olarak yazılır. Türkiye’de yaşayan çocuk için bu metnin Türkçe çevirisi, ödemenin takibinde istenebilir.
Sık yapılan yanlış
Yōikuhi’yi yalnız “nafaka” diye çevirmek, eşe ödenen yardım ile çocuğa ödenen gideri karıştırır. Belgede kimin kime ne için ödeme yaptığı açıkça ayrılır. Çocuğun bakımını kimin üstlendiği kango sayfasında anlatılır.