Japon makamına verilen yabancı dildeki bir belgenin yanına eklenen Japonca çeviriye 訳文 (yakubun) denir. Aynı şey için 和訳 (wayaku), yani Japoncaya çeviri kelimesi de kullanılır.
Belediyeye verilen belgede
Japon Koseki Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 63. maddesine göre bildirim formuna eklenen ya da belediyeye verilen yabancı dildeki belgeye, çevirmeni belli olan bir çeviri eklenir. Japonya Adalet Bakanlığı uluslararası evliliğe ilişkin açıklamasında, yabancı dildeki belgelerin tamamına Japonca çeviri eklenmesini ve çeviriyi kimin yaptığının yazılmasını ister. Bakanlık çevirmenin başvuru sahibinin kendisi olabileceğini açıkça belirtir.
Göç idaresine verilen belgede
Japonya Göç İdaresi sık sorulan sorular sayfasında, yabancı dildeki belgeye Japonca çeviri eklenmesini ister ve dayanak olarak kendi uygulama yönetmeliğinin 62. maddesini gösterir. İdareye göre çeviri doğru ve çevirmen imzalıysa çeviriyi kimin yaptığı önemli değildir. Soruda örnek olarak başvuranın eşinin çeviri yapması sorulur ve cevap olumludur.
Çevirmen bilgisi
Araştırmamıza göre Tokyo Adalet Bürosu vatandaşlığa geçiş başvurusunda A4 boyutunda çeviri, çevirmenin adresi, adı ve çeviri tarihi ister; belgenin yalnız bir kısmının çevrilmesini kabul etmez. Japonya’nın Ankara Büyükelçiliği doğum bildiriminde çeviriye çeviri tarihinin ve çevirmenin adının yazılmasını ister. Yabancı şirket tescilinde ise çevirinin sonuna çevirinin bu metin olduğunu ve çevirmenin adını gösteren bir satır eklenir.
Türk makamıyla farkı
Türkiye’de resmî işlemde kullanılacak Japonca belge ise noter yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilir ve çeviri noterce onaylanır. İki yönün kuralı bu yüzden simetrik değildir. Japon makamına gidecek çeviride noter onayı genel bir şart değildir, ama bazı başvuru yerleri ek onay isteyebilir.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “çeviri” ya da “tercüme”dir. Türk sisteminde resmî çeviri, çevirmenin noterde yemin etmiş olmasına bağlanırken Japon makamları çevirmenin kim olduğunu belirtmesini yeterli görür. Bu yüzden yakubun kavramı, Türk okurun tanıdığı “yeminli tercüme” ile aynı değildir.
Çeviri kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: yakubun için “çeviri metni”, wayaku için “Japonca çeviri”, 翻訳者 (hon’yakusha) için “çevirmen”, 翻訳者を明らかにした訳文 ifadesi için “çevirmeni belli olan çeviri”. Japon makamı için hazırlanan çevirinin sonuna çevirmenin adı, imzası ve tarih eklenir.
Sık yapılan yanlış
Japon makamına verilecek her çevirinin noter onaylı ve apostilli olması gerektiğini varsaymak yaygın bir yanlıştır; resmî sayfalar böyle bir genel şart koymaz. Gereksiz onay hem süre hem masraf demektir. Onay zincirinin hangi durumlarda gerçekten gerektiği onay bölümünde anlatılır.