Japonya’da vergi, sosyal güvenlik ve bazı idari işlerde kişi tek bir numarayla tanımlanır. Kanundaki adı 個人番号 (kojin bangō) olan bu numara gündelik dilde İngilizceden alınma マイナンバー (mai nanbā) adıyla bilinir.
Numaranın kaynağı
Japon Kişisel Numara Kanunu’nun 2. maddesine göre kişisel numara, yerleşim kaydındaki yerleşim kaydı kodunun dönüştürülmesiyle elde edilen ve o kaydın sahibini tanımlamak için verilen numaradır. Kanunun 8. maddesi numaranın, bu koda geri dönüştürülemeyecek bir kuralla üretilmesini ister. Uygulama Kararnamesi’nin 6. maddesine göre numara on bir hane ile bunlardan hesaplanan bir kontrol hanesinden oluşur.
Numarayı kim verir
Kanunun 7. maddesine göre belediye başkanı, kişinin yerleşim kaydına kod yazıldığında numarayı belirler ve kişiye bildirir. Numara sızdırılıp kötüye kullanılma tehlikesi varsa kişinin isteği üzerine ya da resen yeni bir numara verilebilir. Bu yüzden numara, kimlik numaraları arasında değişebilen bir numaradır.
Kişisel numara kartı
Kanunun 2. maddesinin yedinci fıkrası kişisel numara kartının içeriğini sayar: ad, adın okunuşu, adres, doğum tarihi, cinsiyet ve numara; kartta ayrıca fotoğraf bulunur. Yabancı sakinlerin kartında adın okunuşu yer almaz. Yerleşim kaydı da kişinin numarasını içerir (Yerleşim Kaydı Kanunu m.7).
Öteki numaralardan farkı
Yabancının Japonya’da üç numarası olabilir: ikamet kartı numarası, yerleşim kaydı kodu ve kişisel numara. İkamet kartı numarası kart her yenilendiğinde değişir, yerleşim kaydı kodu idarenin iç işleyişinde kullanılır, kişisel numara ise vergi ve sosyal güvenlik işlerinde istenir. Şirketlere verilen numara ise ayrı bir kurum numarasıdır ve Vergi İdaresi Başkanlığınca verilir (m.39).
Türk hukukunda karşılığı
En yakın karşılık Türk vatandaşları için T.C. kimlik numarası, yabancılar için Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 8. maddesinde düzenlenen yabancı kimlik numarasıdır. Fark, Japon numarasının yerleşim kaydına bağlı olması ve kötüye kullanım tehlikesinde değiştirilebilmesidir. Türk kimlik numarası ise kişiye bir kez verilir.
Numara ve kartın çevirisi
Önerilen karşılıklar: kojin bangō için “kişisel numara”, kartı için “kişisel numara kartı”, yerleşim kaydı kodu için “yerleşim kaydı kodu”. Numara çeviride hane hane aynen aktarılır; müşteri istemedikçe ve belgenin kullanım amacı gerektirmedikçe numaranın görünmesi ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan yanlış
Kişisel numarayı ikamet kartı numarasıyla karıştırmak sık yapılan bir yanlıştır ve iki numaranın biçimleri de farklıdır. İkamet kartı zairyū kādo, numaranın dayandığı kayıt jūmin kihon daichō sayfasında anlatılır.