Japonya’dan Türkiye’ye gelen otomobil, Türkiye’nin Japonya’dan yaptığı ithalatın en büyük kalemidir. Her sevkiyat ticari fatura, menşe belgesi, teknik uygunluk kayıtları ve taşıma evrakıyla gelir; bu belgelerin bir kısmı Japon üreticinin Japonca şablonundan türer.
İthalatın boyutu
Türk kaynaklarına göre Türkiye 2025’te Japonya’dan 785,5 milyon dolarlık otomobil ithal etti ve bu tutar bir önceki yıla göre yüzde 69,6 fazladır. JETRO’nun 2026 yıllığına göre taşıt araçları aynı yıl genel makineyi geçerek Japonya’nın Türkiye’ye ihracatında ilk sıraya yükseldi. Bu artış, ithalatçının belge hacminin de aynı hızla büyüdüğü anlamına gelir.
Ek vergi ve sık değişen kurallar
JETRO’ya göre Türkiye Eylül 2025’te bitmiş araçlara ek gümrük vergisi getirdi ve Ağustos 2025’te bireysel ithalat kurallarını sıkılaştırdı. Gümrük birliği ya da serbest ticaret anlaşması kapsamındaki ülkeler bu vergilerin bir kısmından muaf tutulabilirken Japonya bu kapsamda değildir. Kural sık değiştiği için ithalatçı, Japon üreticiden gelen belgelerin tarihini ve sürümünü dikkatle izler.
Menşe belgesinin türü
Japonya ile Türkiye arasında yürürlükte bir ekonomik ortaklık anlaşması olmadığı için Japon menşeli otomobil tercihli menşe belgesiyle gelmez. Japonya’da tercihsiz menşe belgesini ihracatçının bölgesindeki ticaret odası düzenler. Belgenin yapısı Japon menşe belgesi sayfasında anlatılır.
Ticari faturadaki ad karışıklığı
Japon ihracatçının ticari faturası Japoncada katakana ile “invoice” diye anılır; aynı kelime Japonya’da 2023’ten beri vergi faturası anlamında da kullanılır. Çevirmen iki belgeyi ayırt eder, çünkü gümrükte istenen ticari faturadır. Ayrım gümrük faturası sayfasında anlatılır.
Araç kimlik bilgilerinin korunması
Şasi numarası, motor numarası ve model kodu, Japon belgelerinde yarım genişlikte Latin harf ve rakamla yazılır. Çeviride bu değerler hiçbir biçimde dönüştürülmez; sıfır ile O harfi, bir ile I harfi karıştırılmamak için asılla tek tek karşılaştırılır. Tek karakterlik bir hata, tescil aşamasında aracı belgesiz bırakır.
Teknik uygunluk kayıtları
Bir sevkiyatın belgeleri arasında Türk makamına verilecek olanlar ile yalnız ithalatçının iç kullanımı için olanlar ayrılır. Üretici içi kontrol kayıtları ve teslim öncesi muayene listeleri Japonca olabilir, ama çoğunlukla resmî başvuruya girmez. Hangi belgenin Türk makamına gideceği gümrük müşaviriyle baştan belirlenir; yalnız o belgeler resmî çeviri zincirine girer.
Anlaşma müzakerelerinin etkisi
İki ülke arasındaki ortaklık anlaşmasının durumu ithalatçının vergi hesabını doğrudan etkiler. Güncel durum ekonomik ortaklık anlaşması sayfasında izlenir.
Donanım paketi adlarında yanlış eşleştirme
En sık hata, Japon üreticinin donanım listesindeki Japonca paket adlarının Türk pazarındaki donanım adlarıyla eşleştirilmeden çevrilmesidir. Aynı model iki pazarda farklı donanımla satılabilir ve yanlış eşleştirme gümrük beyanıyla ticari fatura arasında çelişki yaratır. Donanım listesi faturadaki model koduyla birlikte kontrol edilir.