Bir Türk ile bir Japonun evliliğinde soyadı iki ayrı kayıtta, iki ayrı kurala göre belirlenir. Japon kütüğü yabancıyla evlenen Japonun soyadını kendiliğinden değiştirmez; Türk nüfus kaydı ise soyadı seçimini evlilik anında sorar.
Zincirin adımları
- Evlilik anında Türk kaydı için soyadı tercihi dilekçeyle bildirilir.
- Japon eş, soyadını değiştirmek istiyorsa altı ay içinde Japon makamına bildirim yapar.
- Değişiklikten sonra iki kayıttaki yazımlar karşılaştırılır.
- Çocuk doğduğunda soyadı iki kayıtta ayrıca değerlendirilir.
Japon kütüğünde kural
Japonya Adalet Bakanlığı, yabancıyla evlenmenin Japon vatandaşının soyadını kendiliğinden değiştirmediğini yazar. Japon eş kütük başında değilse onun için yeni bir kütük açılır ve evlilik bu kütüğe kaydedilir. Soyadı ancak ayrı bir bildirimle değişir.
Altı aylık pencere
Kütük kanununun 107. maddesi, yabancıyla evlenen Japonun evlilik gününden itibaren altı ay içinde mahkeme izni almadan eşinin soyadını alabileceğini söyler. Bildirimde yeni soyadının okunuşu da yazılır. Altı ay geçtikten sonra aynı değişiklik ancak aile mahkemesinin izniyle yapılır.
Yeni soyadı nasıl görünür
Adalet Bakanlığının örneğinde, yabancı eşin soyadını alan Japon kadının adı kütükte yabancı soyadının katakana yazımı ve kendi adıyla yazılır. Türk soyadı da bu durumda, örnekteki gibi katakana ile kütüğe yazılır. Aynı soyadının pasaporttaki Latin yazımı ile kütükteki katakana yazımı ayrı ayrı not edilir.
Evlilik bitince geri dönüş
Yabancı eşin soyadını alan Japon, boşanma, evliliğin iptali ya da eşin ölümünden sonra üç ay içinde mahkeme izni almadan eski soyadına dönebilir. Bu süre de ayrı bir bildirimle kullanılır. Üç ay geçerse dönüş yine mahkeme iznine bağlanır.
Türk nüfusunda seçim
Japonya’da evlenen Türk kadın için Tokyo Büyükelçiliği evlilik tesciline kızlık soyadını koruma dilekçesinin eklenmesini ister. Temsilcilikte kıyılan nikâhlarda da kadının kızlık soyadını mı eşinin soyadını mı kullanacağı açıkça belirtilir. Türkiye’de kıyılan nikâhlarda ise, örneğin Çubuk Belediyesinde, kendi soyadını kullanmak isteyen kadın soyadı dilekçesini memurluğa verir.
Çocuğun soyadı
Kütük kanunu, anne ya da babası yabancı olan bir Japonun soyadını o ebeveynin soyadına çevirmesini aile mahkemesinin iznine bağlar. Evlilikteki altı aylık kolaylık çocuklar için geçerli değildir. Çocuğun adı ve soyadı için çocuğun adı sayfasına bakılır.
Çeviride dikkat
Soyadı değişikliğinden sonra düzenlenen Japon belgelerinde kişi yeni soyadıyla, daha önceki belgelerde eski soyadıyla görünür. Bu belgeler Türkiye’de birlikte kullanılacaksa çeviride iki soyadının aynı kişiye ait olduğu kütük örneğiyle gösterilir. Kütük örneğinin okunuşu koseki tōhon sayfasındadır.