Japon aile hukukunda çocuğun günlük bakımı ve gözetimi velayetten ayrı bir kavramla anılır: 監護 (kango). Bakımı fiilen üstlenen kişiye 監護者 (kangosha) denir ve bu kişi velayet sahibiyle aynı olmak zorunda değildir.
Boşanmada kararlaştırılan konular
Japon Medeni Kanunu’nun 766. maddesine göre anne baba anlaşarak boşanırken çocuğun bakımını kimin üstleneceğini, bakımın aralarında nasıl paylaşılacağını, çocukla kişisel ilişkiyi ve bakım giderlerinin paylaşımını kararlaştırır. Madde bu kararda çocuğun yararının her şeyden önce gözetilmesini ister. Aynı kurallar mahkeme yoluyla boşanmada da uygulanır (m.771).
Anlaşma olmazsa
Anne baba anlaşamazsa ya da anlaşma yapılamıyorsa bu konuları aile mahkemesi belirler. Mahkeme gerekli gördüğünde yapılmış düzenlemeyi değiştirebilir ve bakım için uygun başka önlemlere karar verebilir. Maddenin dördüncü fıkrası, bu düzenlemelerin bakım dışında kalan konularda anne babanın hak ve yükümlülüklerini değiştirmediğini söyler.
Velayetle ilişkisi
Velayet sahibi çocuğun bakımı ve eğitimi konusunda hak sahibi ve yükümlüdür (m.820). Bakım ve gözetim ayrıca birine bırakılmışsa, velayetin malvarlığı yönetimi ve temsil gibi öteki unsurları velayet sahibinde kalır. Bu yüzden bir Japon boşanma belgesinde velayet sahibi ile bakımı üstlenen için iki ayrı ad görülebilir.
2026 metnindeki yeni ifadeler
1 Nisan 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle 766. maddenin metnine bakımın paylaştırılması ve anne ya da babanın çocukla kişisel ilişkisi gibi ifadeler girdi. Bu tarihten sonraki belgelerde bu kavramlar ayrı satırlar halinde yer alabilir. Çevirmen belgenin tarihine bakarak hangi kavram setinin kullanıldığını belirler.
Türk hukukunda karşılığı
Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesi mahkemenin boşanmada ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenlediğini, velayet verilmeyen eşin bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katıldığını söyler. Türk hukukunda velayetten ayrı bir “bakım sahibi” sıfatı bulunmadığından kango’nun birebir karşılığı yoktur.
Kango kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: kango için “bakım ve gözetim”, kangosha için “bakım ve gözetimi üstlenen”, bakım giderleri için “çocuğun bakım giderleri”, çocukla kişisel ilişki için de aynı Türkçe ifade. Bu kelimeler “velayet” diye çevrilmez, çünkü belgede velayet ayrıca geçer.
Sık yapılan yanlış
En sık yanlış, kango ile velayeti aynı kelimeyle çevirip belgede iki farklı kişiye aynı sıfatı vermektir. Türk kurumu bu durumda çocuğun velayetinin iki kişide olduğunu sanabilir. Velayetin kendisi shinken sayfasında anlatılır.