Türkiye’de resmî çeviri denince akla yeminli tercüman ve noter gelir. Bu alışkanlık Japon makamına verilecek çeviriye de taşınır ve “Japonya’da da yeminli tercüman gerekir” diye düşünülür. Japon resmî kuralları bu inanışı desteklemez.
Yaygın kanı: çeviriyi yeminli tercüman yapmalı
İnanışa göre Japon belediyesi, göç idaresi ya da adalet bürosu yalnız resmî sıfatı olan bir tercümanın çevirisini kabul eder. Bu yüzden Türk belgesinin Japonca çevirisinin mutlaka yeminli bir tercümana yaptırılması gerektiği sanılır. Oysa kural metinleri çevirmenin kimliğini değil, çevirinin kime ait olduğunu sorar.
Belediyenin kuralı
Japonya’nın kütük yönetmeliği, belediyeye verilen yabancı dildeki belgeye çevirmeni belli olan bir çeviri eklenmesini ister. Japonya Adalet Bakanlığı da çevirmenin başvuru sahibinin kendisi olabileceğini açıkça yazar. Bu iki metinde yemin, sınav ya da kayıt şartı yoktur.
Göç idaresinin ve adalet bürosunun kuralı
Japonya Göç İdaresi, çeviri doğruysa ve çevirmenin imzası varsa kimin çevirdiğinin önemli olmadığını yazar. Tokyo Adalet Bürosu vatandaşlık başvurularında çevirmenin, doğru çeviri yapabilen herkes olabileceğini ve başvuru sahibinin de buna dahil olduğunu belirtir. Üç kurumun ortak paydası, çevirinin bir kişiye bağlanmasıdır.
Japon noteri neyi onaylar
Japon noterler birliğinin açıklamasına göre şirket sicil belgesi ve kütük belgesi gibi kamu makamlarının düzenlediği belgeler kamu belgesidir ve Japon noteri bunları onaylayamaz. Noterin onaylayabildiği, çevirmenin imzaladığı beyan gibi özel belgelerdir. Japonya’da bir çeviriye resmî bir güç kazandırmanın yolu bu yüzden bir tercüman sıfatı değil, imzalı beyanın noterce onaylanmasıdır.
Doğrudan bir cümle yok
İncelenen Japon resmî sayfalarında “Japonya’da yeminli tercüman yoktur” diyen doğrudan bir cümle bulunamadı. Sonuç, kuralların çevirmende hiçbir sıfat aramamasından çıkar. Japonya’da bir çevirinin resmî olarak güçlendirilmesi gerekirse bu, çevirmenin imzaladığı beyanın Japon noterince onaylanması yoluyla yapılır.
İnanışın birinci kaynağı: Türk temsilcilikleri
T.C. Tokyo Büyükelçiliği ve bağlı başkonsolosluğu, Japonya’da kendi işlemleri için bir tercüman listesi tutar ve bu kişilere yeminli tercüman denir. Liste Türk mevzuatına göre, Türk temsilciliğinin noterlik işlemleri için oluşturulur. Japon makamlarıyla bir ilgisi yoktur ve Japon kurumları bu listeden çeviri istemez.
İnanışın ikinci kaynağı: burs dosyası
Japonya’nın Ankara Büyükelçiliği, hükümet bursu başvurusunda Türkçe belgelerin çevirisini noterce onaylanmış yeminli tercüman çevirisi ya da üniversite bölümünün onayıyla ister. Bu, büyükelçiliğin kendi seçim dosyası için koyduğu bir kuraldır. Burs deneyiminden gelen biri, aynı kuralın Japonya’daki bütün makamlarda geçerli olduğunu sanabilir.
Yanılgının maliyeti
Japon makamı için gereksiz bir noter onayı ve apostil, süreyi ve masrafı artırır; Türkiye’de Japonca yeminli tercüman sayısının sınırlı olması takvimi daha da uzatır. Japon makamına verilecek çevirinin gerçekten ne istediği Japon makamına imzalı çeviri sayfasında, Türk temsilciliklerinin listesi Tokyo ve Nagoya temsilciliklerinin tercüman listesi sayfasında anlatılır. Göç idaresinin yanıtı sorular sayfasındadır.