Ana içeriğe atla

Japonca ve çeviri

Desu-masu ve de aru: Japon resmî metninde iki üslup

Japonca resmî metin ya kibar desu-masu ya da düz de aru üslubuyla yazılır. Resmî yazım kılavuzunun kuralı, talimat dili ve Türkçedeki karşılıklar.

Son güncelleme: 21 Eylül 2026

Kısa bilgi

Japonca adı
です・ます体/である体
Okunuşu
desu-masu tai, de aru tai

Japonca yazılı metinlerde cümle sonu iki ana üsluptan biriyle kurulur: kibar です・ます体 (desu-masu tai) ve düz である体 (de aru tai). Üslup, metnin kime ve ne amaçla yazıldığını gösterir ve çevirinin tonunu da belirler.

Resmî yazım kılavuzunun kuralı

Japonya Kültür Konseyinin 7 Ocak 2022 tarihli önerisi olan resmî yazım kılavuzu, 公用文作成の考え方, 11 Ocak 2022’de Kabine Baş Sekreterinin yazısıyla kamu kurumlarına duyuruldu. Kılavuz kanun, resmî ilan ve iç talimat gibi metinlerin düz üslupla; bildirim, rica, soru ve cevap yazıları gibi belirli bir alıcıya yönelen yazıların kibar üslupla yazılmasını ister. Bir cümle ve bir belge içinde iki üsluptan biri seçilip tutarlı kullanılır; düz üslupta cümle “de aru”, “de arō” ve “de atta” biçimleriyle biter.

Belgelerde görünüşü

Japon kurumlarının başvuru rehberleri ve sık sorulan sorular sayfaları çoğunlukla kibar üslupla, kanun metinleri düz üslupla yazılır. Araştırmamızda JETRO’nun Türkiye rehberi “gereklidir” anlamındaki kuralı düz üslupla kurmuştu; incelenen Japon çeviri şirketlerinin sayfalarının hepsi ise kibar üsluptaydı.

Talimat dili: koto

Üçüncü bir biçim, cümleyi “yapılacak şey” anlamındaki こと (koto) ile bitiren talimat dilidir. Araştırmamızda Türkiye’nin Japonya’daki büyükelçiliğinin Japonca sayfaları bu biçimle, “yazılacak”, “verilecek” anlamındaki kısa maddelerle yazılmıştı. Türkçe çeviride bu maddeler “yazınız”, “veriniz” gibi emir kipiyle ya da “yazılır”, “verilir” gibi edilgen yapıyla karşılanır.

Türkçedeki karşılık

Türkçe resmî metinde düz üslup çoğunlukla “-dır”, “-mektedir” ve edilgen yapılarla karşılanır. Kibar üslup ise “-iniz”, “rica ederiz”, “bilgilerinize sunarız” gibi ifadelerle taşınır. Çevirmen kaynağın üslubunu korur; bir kanun maddesini kibar mektup diliyle çevirmez.

Karışık üslup

Bir Japonca belgede ana metin kibar üslupla, alıntılanan kanun maddesi düz üslupla yazılmış olabilir. Çeviride bu iki bölümün tonu da ayrı tutulur. Alıntının düz üslubu, onun başka bir metinden aynen alındığını gösteren bir işarettir.

Madde ve tablo dili

Japonca madde listelerinde ve tablolarda cümleler çoğunlukla bir adla biter ve fiil kullanılmaz. Bu kısa biçim ne kibar ne düz üsluba aittir. Türkçe çeviride de madde listeleri kısa ad öbekleriyle verilir ve gereksiz yere cümleye dönüştürülmez.

Türkçeden Japoncaya seçim

Türk belgesinin Japonca çevirisinde üslup, belgenin türüne göre seçilir: bir kanun maddesi ya da mahkeme kararı düz üslupla, bir kurum yazısı ya da mektup kibar üslupla çevrilir. Çevirinin sonuna konan kısa çeviri kaydı gibi metinler de düz üslupla yazılabilir. Seçilen üslup çevirinin tamamında korunur.

Üslup hatasının sonucu

Düz üsluplu bir kanun maddesini kibar üslupla çevirmek, metni bir rehber gibi gösterir ve bağlayıcılık izlenimini zayıflatır. Kibar bir mektubu düz üslupla çevirmek ise Japon okura kaba gelebilir. Saygı dilinin ayrıntısı keigo sayfasında anlatılır.

Belgenizi biz çevirelim

japoncatercume.tr, Japonca ve Türkçe belgeleri yazılı olarak çevirir. Türkiye’de resmî işlemde kullanılacak çeviride noter onayı gerekir; bu aşamayı ve gereken onay zincirini teklifte ayrıca belirtiriz.

Başa dön WhatsApp ile yazın