Japon ilk derece mahkemesinin kararına karşı bir üst mahkemeye yapılan başvuruya 控訴 (kōso) denir. Kelime hem hukuk hem ceza yargılamasında aynı basamağı anlatır.
İstinaf süresi
Japon Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 285. maddesine göre istinaf, kararın ya da kararın özünü içeren tutanağın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde yapılır. Süre dolmadan yapılmış başvuru da geçerlidir. Süre kesin olduğu için uzatılamaz.
Kesinleşmeye etkisi
Kanunun 116. maddesine göre karar, istinaf süresi dolmadan kesinleşmez ve süresi içinde yapılan istinaf başvurusu kesinleşmeyi durdurur. Bu yüzden kararın kesinleşme tarihi, istinaf yapılıp yapılmadığına göre değişir. Kesinleşme hanketsu no kakutei sayfasında anlatılır.
Öteki kanun yolları
İstinaf mahkemesinin kararına karşı bir üst basamak daha vardır ve bu başvuruya 上告 (jōkoku) denir. Mahkemenin karar niteliğindeki öteki işlemlerine karşı 抗告 (kōkoku), süreye bağlı biçimine 即時抗告 (sokuji kōkoku) denir. Aile mahkemesinin dava dışı kararlarına karşı itiraz süresi de iki haftadır (Aile Davaları Usul Kanunu m.86).
İstinaf kararında tarafların sıfatı
İstinaf mahkemesinin kararında tarafların sıfatı değişir: istinaf eden 控訴人 (kōsonin), karşı taraf 被控訴人 (hikōsonin) diye yazılır. İlk derece kararının sonucunu gösteren satırla istinaf kararının sonucu ayrı yerlerde durur. Kesinleşme belgesinde de istinafın yapılıp yapılmadığı ve sonucu görülebilir.
Türk hukukunda karşılığı
Karşılığı “istinaf”tır. Türk Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 345. maddesine göre istinaf süresi iki haftadır ve ilamın taraflara tebliğiyle işlemeye başlar; bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (m.361). Japon ve Türk sistemlerinde istinaf ve temyiz basamakları bu bakımdan benzer yapıdadır.
Kanun yolu kelimelerinin çevirisi
Önerilen karşılıklar: kōso için “istinaf”, 控訴審 (kōsoshin) için “istinaf yargılaması”, 控訴棄却 (kōso kikyaku) için “istinaf başvurusunun esastan reddi”, jōkoku için “temyiz”, sokuji kōkoku için “süreli itiraz”. Mahkeme adlarındaki basamak bilgisi de korunur.
Sık yapılan yanlış
Kōso’yu “temyiz” diye çevirmek, kararın hangi basamakta olduğunu yanlış gösterir; Türk okur temyizden sonra başka bir kanun yolu kalmadığını düşünür. Mahkeme basamağının yanlış çevrilmesi, kesinleşme tarihinin hesabını da bozar.