Japonya’da eşler boşanma konusunda anlaşırsa mahkemeye gitmeden belediyeye bir bildirim verir ve boşanma bu bildirimin kabulüyle gerçekleşir. Kabulü gösteren belgeye 離婚届受理証明書 (rikon todoke juri shōmeisho) denir.
Anlaşmalı idari boşanma
Bildirimle yapılan boşanmaya 協議離婚 (kyōgi rikon) denir ve Japonya’daki boşanmaların büyük kısmı bu yolla olur. Mahkeme kararı olmadığı için belgede bir hâkim imzası ya da karar numarası bulunmaz. Türk okurun beklediği “boşanma kararı” yerine elde bir bildirim kabul belgesi ve kütük kaydı vardır.
Belgenin üzerinde ne var
Belgede eşlerin adları, boşanma bildiriminin verildiği ve kabul edildiği tarihler ile varsa çocukların velayetinin hangi ebeveyne bırakıldığı yazar. Japonya’da anlaşmalı boşanmada velayetin kime kaldığı bildirim formunda belirtilir. Bu bilgi Türkiye’deki işlemlerde çocuğun durumu için ayrıca önem taşır.
Bildirimdeki tanıklar
Anlaşmalı boşanma bildiriminde eşlerin yanında iki reşit tanığın imzası da bulunur. Tanıkların adları ve adresleri bildirimin içeriğinde yer aldığı için bildirim içeriğini gösteren belgelerde de görünebilir. Çeviride tanık satırları atlanmaz, çünkü bildirimin eksiksiz olduğunu gösteren satırlar onlardır.
Türk nüfusuna tescil
Türk vatandaşının Japonya’daki boşanması Türk nüfusuna T.C. Tokyo Büyükelçiliği ya da Nagoya Başkonsolosluğu aracılığıyla işlenir. Büyükelçiliğin duyurusuna göre bu işlemde belgeler Japonya Dışişleri Bakanlığınca apostillenir ve çeviriler büyükelçiliğin kendi yeminli tercümanlarınca yapılır. Evlilik ve doğum tescilinden farklı olarak burada Türkçe çeviri zorunludur.
Tartışmalı nokta
Mahkeme kararı olmadan gerçekleşen boşanmanın Türk nüfusuna hangi hukuki dayanakla işleneceği Türk hukuk yazınında tartışılan bir konudur. Uygulamada tescil yapılmakla birlikte 2025 tarihli bir çalışma bu boşanmaların idari tescile elverişli olmadığını savunur. Bu yüzden dosya hazırlanmadan önce temsilcilikten ya da Türkiye’deki nüfus müdürlüğünden güncel uygulama sorulur.
Türkiye’de doğrudan kullanım
Boşanma Türkiye’deki bir mahkemeye ya da kuruma doğrudan kanıtlanacaksa belge apostillenir, Türkiye’de noter yeminli tercümanca çevrilir ve noterce onaylanır. Mahkemeye verilecek dosyada boşanmanın kesinleştiğini gösteren kütük örneği de çoğunlukla istenir. Apostil için belge düzenlenmeden itibaren üç ay içinde olmalıdır.
Mahkeme yoluyla boşanma
Eşler anlaşamazsa boşanma aile mahkemesinde arabuluculuk ya da dava yoluyla olur ve belge türü değişir. Bu durumda mahkemenin düzenlediği tutanak ya da karar ile kesinleşme belgesi istenir. Bildirim kabul belgesi yalnız anlaşmalı boşanmanın belgesidir.
Çeviride velayet kaydı
Velayet satırı çeviride atlanamaz; Türk nüfus kaydında çocuğun durumu bu satıra göre işlenir. Velayeti alan ebeveynin adı, kütük örneğindeki ve pasaporttaki yazımla aynı yazılır. Kütüğe düşülen boşanma kaydının okunuşu koseki tōhon sayfasında anlatılır.