İş makineleri, Japonya’dan Türkiye’ye gelen makine ihracatının en ağır kalemlerinden biridir. Ekskavatör, yükleyici ve vinç gibi makinelerin her biri kullanım kılavuzu, bakım el kitabı, parça kataloğu ve emisyon belgeleriyle gelir.
Ticaretteki yeri
JETRO’nun 2026 yıllığına göre Japonya’nın Türkiye’ye inşaat ve maden makinesi ihracatı 2025’te 328 milyon dolar oldu ve toplam ihracatın yüzde 9,5’ini oluşturdu. Türk kaynaklarına göre de iş makinesi, 362,9 milyon dolarla Japonya’dan ithalatın otomobilden sonra ikinci büyük kalemidir. İki kaynak farklı sınıflandırma kullandığı için rakamlar birebir örtüşmez.
Japon emisyon kanunu
Japonya’da yolda kullanılmayan iş makinelerinin egzoz emisyonunu düzenleyen kanun 1 Nisan 2006’da yürürlüğe girdi. Japonya Çevre Bakanlığı’na göre kuralın uygulandığı tarihten sonra üretilen ya da ithal edilen makine, kapsam dışı bırakılan bazı araçlar dışında, uygunluk işareti taşımadıkça Japonya’da kullanılamaz. Japon makinesinin belgesinde bu işarete ya da tip bildirimine atıf varsa çeviride Japon kanununa ait olduğu belirtilir.
Uygunluk işaretinin Türkiye’deki anlamı
Japon emisyon işareti, makinenin Japonya’daki kurala uyduğunu gösterir; Türkiye’deki uygunluk değerlendirmesinin yerini tutmaz. Çevirmen bu işareti “uygunluk belgesi” diye genelleştirmez, hangi ülkenin hangi kuralına ait olduğunu yazar. Böylece ithalatçı Türk kuralı için ayrıca belge gerektiğini baştan görür.
Kullanım kılavuzunun güvenlik bölümü
Japon iş makinesi kılavuzları güvenlik bölümüyle başlar ve uyarıları derecelerine göre ayrı başlıklarla verir. Makinenin üzerindeki uyarı etiketleri kılavuzda numaralarıyla gösterilir. Çeviride etiket numarası ile kılavuzdaki açıklama birbirine bağlı kalır, etiketin Türkçesi makineye takılacaksa ölçüsü de gözetilir.
Bakım el kitabı ve periyotlar
Bakım el kitaplarında aralıklar çalışma saatiyle verilir ve her aralıkta yapılacak işler tabloyla gösterilir. Yağ ve filtre gibi sarf malzemelerinin Japon standart numaraları tabloda yer alır. Çevirmen bu numaraları değiştirmez; Türkiye’de eşdeğer ürün aranacaksa bu, çevirinin değil servis biriminin işidir.
Parça kataloğunun düzeni
Parça katalogları patlatılmış resimlerle ve her resimdeki numaralı parçaların listesiyle düzenlenir. Japonca parça adı, parça numarası ve adet aynı satırda durur. Türkçe ad eklenirken satır düzeni korunur ki servis çalışanı resimdeki numaradan doğru satıra gidebilsin.
Deprem sonrası projelerle bağlantı
2023 depreminden sonra Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı, deprem bölgesindeki altyapı ve konut onarımı için bir sektör kredisi verdi. Bu tür projelerde makine ve ekipman alımları ihale belgeleriyle yürür ve teknik şartnameler Japon usulünün izini taşır. Projelerin belge tarafı JICA kredili projeler sayfasında anlatılır.
Çalışma saati ile takvim süresi
İş makinesi belgelerinde en sık hata, çalışma saati ile takvim süresinin karıştırılmasıdır; Japon bakım tablosu saat sayar, Türk kullanıcı ay sayma eğilimindedir. Tablo başlığındaki birim çeviride açıkça yazılır. Japon kılavuzunun bölüm sırası ve uyarı dili için kullanım kılavuzu sayfasına bakılır.