Japonya’da eşler anlaşırsa boşanma belediyeye verilen bir bildirimle gerçekleşir; buna 協議離婚 (kyōgi rikon) denir. Türk tarafının kütüğünde evlilik ise bu bildirim temsilcilik aracılığıyla işlenene kadar sürer.
Zincirin adımları
- Belediyeden boşanma bildiriminin mühürlü kopyası ve kabul belgesinin aslı alınır.
- Eski eş Japonsa boşanmanın yazılı olduğu kütük örneğinin aslı istenir.
- Üç belge Japonya Dışişleri Bakanlığında apostillenir.
- Belgeler temsilciliğe kayıtlı tercümanlarca Türkçeye çevrilir.
- Taraflardan biri ya da ikisi temsilciliğe başvurur.
Belediyeden alınacaklar
Tokyo Büyükelçiliği belediyeden alınan 離婚届 (rikon todoke) bildiriminin aslını ya da belediye mühürlü fotokopisini ister. Boşanma kabul belgesinin ise aslı verilir ve fotokopisi kabul edilmez. Belgenin kendisi rikon todoke juri shōmeisho sayfasında anlatılır.
Kütük örneği
Eski eş Japon vatandaşıysa, belediyede boşanma işlemi tamamlandıktan sonra düzenlenmiş ve boşanma bilgilerini gösteren kütük örneğinin aslı istenir. Bu belgede de fotokopi kabul edilmez. Kütükte boşanma kaydının düşüldüğü teyit edilmeden örnek istenmez.
Apostil şartı
Evlilik ve doğum tesciline benzemeyen nokta buradadır: üç belge için Japonya Dışişleri Bakanlığından apostil alınması gerekir. Bakanlık belgenin düzenlenmesinden itibaren üç ay içinde başvuru ister ve yurt dışından posta başvurusu kabul etmez. Belgeler Japonya’dayken apostillenir ve temsilciliğe apostilli halleriyle götürülür.
Çeviriyi kim yapar
Bütün belgelerin Türkçe çevirisi temsilciliğe kayıtlı yeminli tercümanlarca yapılır. Türkiye’de yaptırılmış noter onaylı bir çeviri bu tescilde yerine geçmez. Tercüman listesi temsilciliğin sayfasında yayımlanır ve Japonca bilen tercüman sayısı sınırlıdır.
Kim başvurur
Boşanan tarafların birlikte gelmesi mümkün değilse taraflardan biri de başvurabilir. Yabancı eski eş başvuruyorsa ve Türkçe bilmiyorsa kayıtlı tercümanla birlikte gelir. Başvuruya yabancı eski eşin pasaport fotokopisi eklenir; Japon eski eşin pasaportu yoksa sigorta kartı ya da sürücü belgesinin önlü arkalı fotokopisi kabul edilir. Posta ile işlem yapılmaz, randevu alınarak gelinir.
Kanuni dayanak
Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesi, yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen boşanma kararlarının şartlar sağlanırsa nüfus kütüğüne tescil edileceğini öngörür. Taraflardan biri yabancıysa Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvurabilir; karar usulen kesinleşmiş olmalı ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Tescil yurt dışında kararın verildiği ülkedeki temsilcilikte yapılır.
Tartışmalı nokta
Belediyeye bildirimle gerçekleşen boşanmanın bu maddedeki “karar” kavramına girip girmediği Türk hukuk yazınında tartışılır. Türkiye Adalet Akademisi Dergisinde 2025’te yayımlanan bir çalışma, bildirime dayalı boşanmaların maddenin şartlarının önemli bir kısmını karşılamadığını savunur. Madde, tescil talebi reddedilirse tanımanın milletlerarası özel hukuk kanununa göre yapılacağını da öngörür; bu yüzden dosya hazırlanmadan önce güncel uygulama sorulur.