Türk ve Japon ebeveynin çocuğu çoğu zaman iki vatandaşlıkla büyür. Türk hukuku çifte vatandaşlığı sorun saymaz, Japon hukuku ise kişiden belirli bir süre içinde seçim yapmasını ister. Bu seçime 国籍選択 (kokuseki sentaku) denir ve her iki ülkede belge doğurur.
Zincirin adımları
- Seçim süresinin başladığı yaş ve bittiği tarih hesaplanır.
- Japon vatandaşlığı seçilecekse yöntem belirlenir: beyan ya da yabancı vatandaşlıktan çıkma.
- Türk vatandaşlığından çıkılacaksa temsilcilikte izinle çıkma başvurusu yapılır.
- Seçim Japon kütüğüne bildirimle işlenir.
Süreler
Japon Vatandaşlık Kanununun 14. maddesine göre 18 yaşından önce çifte vatandaş olan kişi 20 yaşına kadar, 18 yaşından sonra çifte vatandaş olan kişi ise bu durumun başladığı günden itibaren iki yıl içinde seçim yapar. Japonya Adalet Bakanlığı bu sürelerin 1 Nisan 2022’de değiştiğini ve o güne kadar sınırın 22 yaş olduğunu açıklar. Ankara’daki Japon büyükelçiliği, süre geçse bile seçim yükümlülüğünün devam ettiğini ayrıca vurgular.
Japon vatandaşlığını seçmenin iki yolu
Kanun, Japon vatandaşlığının iki yoldan seçilebileceğini söyler: yabancı vatandaşlıktan çıkmak ya da Japon vatandaşlığını seçip yabancı vatandaşlıktan vazgeçtiğini beyan etmek. Beyan, kütük kanununun 104-2. maddesine göre bir bildirimle yapılır ve bildirimde kişinin sahip olduğu yabancı vatandaşlık yazılır. Beyan eden kişiden ayrıca yabancı vatandaşlıktan çıkmaya çalışması beklenir.
İhtar ve kayıp
Kanunun 15. maddesi, süresinde seçim yapmayan kişiye Adalet Bakanının yazılı ihtar gönderebileceğini öngörür. İhtarı alan kişi bir ay içinde Japon vatandaşlığını seçmezse Japon vatandaşlığını kaybeder. Bu yüzden süre geçmişse bile seçimin bir an önce yapılması kaybı önler.
Türk tarafında çıkma
Japon vatandaşlığını korumak için Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişi, Tokyo Büyükelçiliğine izinle çıkma başvurusu yapar. Başvuruya Japon pasaportunun aslı ve fotokopisiyle birlikte, temsilciliğe kayıtlı yeminli tercümanların yaptığı iki adet Türkçe çevirisi eklenir. Japon kütük örneği, ikamet belgesi ve çalışma ya da öğrenci belgesi de dosyaya girer.
Temsilciliğin notu
Tokyo Büyükelçiliği, Türk hukuku açısından çifte vatandaşlığın sorun olmadığını ama Japon hukukunun çifte vatandaşlığı kabul etmediğini yazar. Temsilcilik, vatandaşlık tercihlerinin ve hukuki sonuçlarının kişinin kendi sorumluluğunda olduğunu da belirtir. İzinle çıkan kişi Türkiye’deki haklarını Mavi Kart ile korur.
Çeviri yönleri
Türk çıkma başvurusunda Japon belgeleri Türkçeye temsilciliğin tercümanlarınca çevrilir. Japon tarafındaki bildirimde ise Türk makamının çıkma belgesi, çevirmenin adı yazılmış Japonca çeviriyle verilir. Çıkma işleminin ayrıntısı Türk vatandaşlığından çıkma, Mavi Kart için Mavi Kart sayfasındadır.
Doğumdaki ilk adım
Yurt dışında doğan çocuk için seçimden önce bir ön şart vardır: doğumdan itibaren üç ay içinde Japon vatandaşlığını koruma beyanı. Bu beyan yapılmadıysa seçim sorusu hiç doğmaz, çünkü Japon vatandaşlığı doğumdan itibaren kaybedilmiştir. Ayrıntı kokuseki ryūho sayfasındadır.