Japonya’da liseden sonra meslek eğitimi veren özel okullar yaygındır ve bunlara 専門学校 (senmon gakkō) denir. Bu okulların mezuniyet belgesi Türkiye’de çalışma dosyasında kullanılabilir, ama onay zinciri ve askerlik açısından üniversite belgesinden farklı işler.
Bakanlık onay vermez
Japonya Dışişleri Bakanlığının tablosunda özel meslek okulları ve çeşitli okullar, hem konsolosluk tasdikine hazırlık onayı hem de apostil sütununda çarpı taşır. Bakanlık, meslek okullarından yalnız devlete ait olanların belgelerini onaylayabildiğini yazar. Özel meslek okulunun belgesi için tek yol Japon noteri ve hōmukyoku zinciridir.
Neden bu fark var
Bakanlık, konsolosluk tasdikine hazırlık onayının yalnız okul kanununun birinci maddesinde sayılan okulların belgelerine verilebildiğini belirtir. Bu maddede anaokulundan üniversiteye ve kōsen’e kadar okullar sayılır, meslek okulları sayılmaz. Belge bu yüzden devletin tanıdığı bir okuldan gelse de özel belge gibi işlem görür.
Askerlik ertelemesi yok
T.C. Tokyo Büyükelçiliği, meslek okulu olarak bilinen özel meslek kursları ya da okulları statüsündeki kurumlarda okuyanların özel öğrenci statüsünde erteleme başvurusu yapamayacağını açıkça yazar. Aynı kural özel dil okulu öğrencileri için de geçerlidir. Japonya’da meslek okuluna giden bir Türk vatandaşı askerlik durumunu bu yüzden başka bir yoldan düzenler.
Senmonshi unvanı
Japonya Eğitim Bakanlığı, bakanlıkça tanınmış ve toplam en az 1.700 ders saati içeren programları bitirenlere 専門士 (senmonshi) unvanı verildiğini yazar. Bakanlığa göre bu programların koşulları üniversiteye yatay geçiş koşullarıyla büyük ölçüde örtüşür. Belgede bu unvan yazıyorsa çeviride Japonca adıyla korunur.
Kōdo senmonshi unvanı
Toplam en az 3.400 ders saatlik ve bakanlıkça tanınmış programları bitirenlere ise 高度専門士 (kōdo senmonshi) unvanı verilir. Bakanlığın ayrıca belirlediği programları bitirenler Japonya’da yüksek lisansa başvurabilir. İki unvan çeviride birbirine karıştırılmaz, çünkü aralarındaki fark eğitim süresidir.
Çalışma izni dosyasında
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı diploma ya da geçici mezuniyet belgesinin Türkçe çevirisini ister ve diplomayı mesleki hizmetlerde çalışacak yabancılar için zorunlu tutar. Meslek okulu belgesi bu listede ayrıca anılmaz; dosyada kabul edilip edilmeyeceği başvuru öncesinde sorulur. Ev hizmetlerinde çalışacak kişi için bakanlık diploma yerine bitirilen son okulun beyanını yeterli sayar.
Çeviride okulun adı
Okulun Japonca adı çoğu zaman bir meslek alanı ve okul kelimesinden oluşur ve Türkçeye kurs ya da enstitü diye çevrilmeye elverişlidir. Çeviride belgenin statüsünü değiştirmeyecek bir karşılık seçilir ve Japonca ad parantez içinde korunur. Okulun devlet ya da özel oluşu da çeviride açık kalır, çünkü onay zinciri buna bağlıdır.
Öğrenci belgesiyle ilişkisi
Okula devam eden öğrencinin belgesi de aynı onay kuralına tabidir. Hangi işte öğrenci belgesinin işe yaradığı, hangisinde yaramadığı zaigaku shōmeisho sayfasında anlatılır. Üniversite belgelerinin zinciri sotsugyō shōmeisho sayfasındadır.