Japon lisesinden mezun olan öğrenciye okul istendiğinde bir mezuniyet belgesi düzenler: 高等学校卒業証明書 (kōtō gakkō sotsugyō shōmeisho). Japonya’da liseyi bitirip Türkiye’de üniversiteye ya da işe başvuran kişinin dosyasında bu belge ve not dökümü birlikte görülür.
Devlet lisesi: doğrudan apostil
Japonya Dışişleri Bakanlığının tablosunda devlet liseleri, ortaokulları ve ilkokulları hem konsolosluk tasdikine hazırlık onayı hem de apostil alabilen kurumlar arasındadır. Devlet lisesinin belgesi bu yüzden noterden geçmeden bakanlığa gider. Belgenin düzenlenmesinden itibaren üç ay içinde olması ve kurum mührü taşıması gerekir.
Özel lise: noter zinciri
Aynı tabloda özel liseler yalnız konsolosluk tasdikine hazırlık onayı alabilen kurumlar arasındadır; apostil sütununda çarpı vardır. Türkiye apostil sözleşmesine taraf olduğundan özel lisenin belgesi önce Japon noterinde onaylanır, notere ait mühür hōmukyoku’da doğrulanır ve apostil bundan sonra konur. Aynı liseden alınan iki belge böylece farklı sürelerde hazırlanabilir.
MEB denkliğinde diploma
MEB Denklik Yönetmeliği mezun durumdaki öğrenci için apostilli diploma ya da diploma almaya hak kazandığını gösteren belgeyi ister. Apostil bulunmadığında eğitim bakanlığı, dışişleri bakanlığı ya da büyükelçilik onayı aranır. Japon lisesinin mezuniyet belgesi bu yerde diplomaya karşılık gelen belgedir.
Çeviri koşulu
Yönetmelik, denklik merkezinde ilgili dili bilen personel yoksa öğrenim belgelerinin noter onaylı çevirilerini ister. Yurt dışında yapılan çevirilerde ise Noterlik Kanunu uyarınca konsolosluk onayı aranır. Japonca metin için bu çeviri pratikte Türkiye’de, noter yeminli tercümanca yapılır.
Askerlik işlemlerinde
T.C. Tokyo Büyükelçiliği, askerlik ertelemesi için istenen mezuniyet belgesinde son mezun olunan okul yurt dışında bir ortaöğretim kurumuysa eğitim müşavirliklerinden ya da il millî eğitim müdürlüklerinden alınacak denklik belgesini de ister. Japonya’da liseyi bitirip orada üniversiteye başlayan bir Türk vatandaşı için bu, denklik işleminin askerlik dosyasından önce yapılması anlamına gelir. Denklik belgesi bir Türk belgesidir ve Japonca çeviri gerektirmez.
Not dökümü ayrı istenir
Ara sınıflara denklik için yönetmelik geçmiş yıllara ait karne, not dökümü ya da ayrılma belgesi ister. Japon lisesinin not dökümü mezuniyet belgesinden ayrı bir belgedir ve aynı onay zincirinden geçer. İki belgenin aynı gün istenmesi, apostil sürelerini de eşitler.
Okul türünün çevirisi
Japon liselerinde genel program ile mesleki programlar aynı okul adı altında bulunabilir ve belge programın adını da yazar. Çeviride program adı atlanmaz, çünkü denklik değerlendirmesi programa göre yapılır. Programın Türk lise türlerinden hangisine karşılık geldiğine denklik birimi karar verir.
Üniversite belgesiyle farkı
Lise belgesinde devlet okulu için doğrudan apostil yolu açıkken, üniversite belgelerinde bu yol çoğunlukla kapalıdır. Japonya’da hem liseyi hem üniversiteyi bitirmiş kişinin iki belgesi bu yüzden farklı zincirlerden geçer. Üniversite belgesi sotsugyō shōmeisho sayfasında anlatılır.