Japonya’da serbest çalışan ya da işletme sahibi, bir yılın gelirini ertesi yıl vergi dairesine beyan eder. Bu beyannamenin adı 確定申告書 (kakutei shinkokusho), kişide kalan nüshası ise 控え (hikae) olarak anılır. Maaşlı çalışanın bordrosu neyse, serbest çalışanın çalışma kanıtı da çoğu zaman bu beyannamedir.
Alındı damgası kalktı
Japonya Vergi İdaresi, Reiwa 7 (2025) yılı Ocak ayından itibaren vergi dairesine verilen beyannamelerin kişide kalan nüshasına alındı damgası basmadığını duyurdu. Kararın gerekçesi elektronik beyanın yaygınlaşması ve vergi işlemlerinin dijitalleşmesidir. 2025’ten önceki nüshalarda görülen damga, yeni tarihli nüshalarda yoktur.
Damga yerine ne var
İdare, bir süre için gişede verilen bilgilendirme notuna beyannamenin alındığı tarihi ve vergi dairesinin adını yazdığını belirtir. Posta ile verilen beyannamelerde de pullu dönüş zarfı gönderilmişse aynı not geri yollanır. Bu not beyannameyle birlikte saklanır, çünkü nüshanın vergi dairesine verildiğini gösteren kâğıt odur.
Nüshayı saklamak kişiye kaldı
İdare, kâğıtla beyan verilirken vergi dairesine yalnız asıl nüshanın gönderilmesini ister. Kişide kalacak nüshanın hazırlanması, saklanması ve beyannamenin hangi gün verildiğinin kaydı artık kişinin kendi işidir. Yıllar sonra bir Türk kurumuna sunulacak beyanname için bu kayıt baştan tutulur.
Elektronik beyanın kanıtı
Beyanname elektronik verildiyse sistem, beyanı verenin adını ya da unvanını, kabul numarasını ve kabul gün ile saatini gösteren bir alındı bildirimi üretir. Bu bildirimden ayrıca bir elektronik başvuru belgesi de istenebilir. Türkiye’deki bir işlemde beyannamenin verildiği bu bildirimle gösterilir.
Kâğıt beyannamenin kopyası
İdare, kâğıtla verilmiş beyannamelerin görüntüsünün de elektronik sistem üzerinden kişisel numara kartıyla PDF olarak alınabildiğini belirtir. En son yılın beyannamesi için bu istek kural olarak izleyen yılın 1 Mayıs gününden sonra yapılabilir. Nüshası kaybolmuş serbest çalışan için bu, beyannameyi yeniden elde etmenin yoludur.
Askerlik işlemlerinde
T.C. Tokyo Büyükelçiliği serbest meslek sahibinden askerliği işçi statüsünde erteleme başvurusu için çalışma izni belgesini ya da ruhsatını ve son yıla ait gelir vergisi beyannamesini ister. Dövizle askerlik başvurusunda son üç yılın beyannamesi aranır. Beyannameler temsilcilikte sunulduğu için Türkiye’de noter çevirisi gerekmez.
Beyanname mi, vergi belgesi mi
Beyanname kişinin kendi bildirdiği geliri gösterir; verginin ödendiğini ise vergi dairesinin düzenlediği vergi belgesi gösterir. Bir kurum yalnız ödenmiş vergiyi arıyorsa beyanname yetmez. Vergi dairesinin belgesi nōzei shōmeisho sayfasında anlatılır.
Çeviride gelir türleri
Beyanname farklı gelir türlerini ayrı satırlarda gösterir: işletme geliri, maaş geliri, kira geliri ve öteki gelirler. Çeviride bu türler birbirine karıştırılmaz, çünkü serbest çalışmanın kanıtı işletme geliri satırıdır. Ekli gelir gider tablosu varsa o da beyannamenin parçası olarak çevrilir.