Japonya’da ölen kişinin malları, mirasçıların anlaşmasıyla paylaşılabilir ve bu anlaşma bir sözleşmeye yazılır: 遺産分割協議書 (isan bunkatsu kyōgisho). Mirasçılardan biri Türkiye’de oturuyorsa sözleşme iki ülke arasında gidip gelir.
Mühür ve mühür belgesi
Japonya’da mirasçılar paylaşım sözleşmesine tescilli mühürlerini basar ve mühür belgelerini ekler. Japonya Adalet Bakanlığı, tapu işlemlerinde işlemin gerçekten ilgilinin kendisinden geldiğini göstermek için mühür belgesinin istendiği durumlar olduğunu yazar. Paylaşım sonucunda taşınmaz bir mirasçıya geçiyorsa sözleşme bu işlemin dayanağıdır.
Yurt dışındaki mirasçı
Bakanlık, yurt dışında oturan kişinin mühür belgesi alamadığını ve bunun yerine Japon konsolosunun düzenlediği imza belgesinin kabul edildiğini belirtir. Kişinin oturduğu yer Japon temsilciliğine uzaksa yabancı bir noterin düzenlediği imza onayı da kabul edilir. Türkiye’de oturan Japon vatandaşı mirasçı imza belgesini Japonya’nın Türkiye’deki temsilciliğinden ister; Türk vatandaşı mirasçının hangi imza belgesini sunacağı ise işi yürüten Japon hukukçuya sorulur.
Yabancı dilde imza onayı
Bakanlığın aktardığı eski bir yazışmada, Brezilya’da oturan Japon vatandaşının miras paylaşım sözleşmesine eklediği imza belgesinin yerine Brezilyalı noterin imza onayının kabul edildiği görülür. Aynı yazışma belgenin yabancı dilde olabileceğini ve imzanın Japon ya da Latin harfleriyle atılabileceğini belirtir. Türk noterinin imza onayının Japonya’da kullanılması için Japonca çevirisi gerekir; o çeviri Türk belgeleri bölümünün konusudur.
Tapu kaydı zorunluluğu
Hōmukyoku’ya göre Nisan 2024’ten beri mirasla taşınmaz edinen mirasçı, mülkiyeti edindiğini öğrendiği günden itibaren üç yıl içinde mirasla geçişi tapuya kaydettirmek zorundadır. Paylaşım sözleşmesi bu kaydın en sık kullanılan dayanağıdır. Türkiye’de oturan mirasçının sözleşmeyi zamanında imzalaması bu yüzden süre bakımından önemlidir.
Anlaşılamazsa
Japonya Yüksek Mahkemesi miras paylaşımını, önce aile mahkemesinde arabuluculukla çözülmeye çalışılan ve anlaşma olmazsa kendiliğinden karar aşamasına geçen işler arasında sayar. Bu durumda sözleşme yerine arabuluculuk tutanağı ya da aile mahkemesi kararı ortaya çıkar. O belgeler chōtei chōsho ve shinpansho sayfalarında anlatılır.
Paylaşımda payı olmayanlar
Hōmukyoku, mirası reddeden ya da paylaşım sonucu pay almayan kişilerin de yasal mirasçı listesinde görünmeye devam ettiğini yazar. Paylaşım sözleşmesi bu yüzden kimin pay aldığını gösteren asıl belgedir. Yasal mirasçı listesi hōtei sōzoku jōhō ichiranzu sayfasında anlatılır.
Türkiye’deki kullanımı
Sözleşme mirasçıların imzaladığı özel bir belgedir; Türkiye’de kullanılacaksa imzaların Japon noterinde onaylanması, hōmukyoku ve Japonya Dışişleri Bakanlığı adımlarından geçmesi gerekir. Apostilli sözleşme Türkiye’de noter yeminli tercümanca çevrilir ve noterce onaylanır. Türkiye’deki bir mirası kapsıyorsa sözleşmenin Türk hukukunda nasıl değerlendirileceği bir avukata sorulur.