Japonya ile Türkiye arasında yaşayan bir ailede çocuk, bir ebeveynin izni olmadan öteki ülkeye götürülmüş ya da orada tutuluyorsa 1980 tarihli Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi devreye girer. İki ülke de sözleşmeye taraftır ve başvuru iki ülkenin merkezi makamları üzerinden yürür.
Zincirin adımları
- Başvurunun reddedilme sebeplerinden birine girip girmediği kontrol edilir.
- Başvuru formu ve ekleri hazırlanır.
- Başvuru Japonya Dışişleri Bakanlığına ya da çocuğun bulunduğu ülkenin merkezi makamına yapılır.
- Belgeler karşı ülkenin diline çevrilir.
- İade davası çocuğun bulunduğu ülkede görülür.
Sözleşmenin yürürlüğü
HCCH’nin taraf durumu tablosuna göre sözleşme Türkiye için 1 Ağustos 2000’de, Japonya için 1 Nisan 2014’te yürürlüğe girdi. Japonya Dışişleri Bakanlığı sözleşme taraflarını listeler ve Türkiye bu listede yer alır. Japonya’da merkezi makam Dışişleri Bakanlığıdır ve işi bakanlığın Lahey Sözleşmesi bürosu yürütür.
Başvurunun reddi
Bakanlık, çocuk on altı yaşını doldurduysa ya da çocuğun ve başvuranın aynı ülkede bulunduğu açıksa başvuruyu reddeder. Götürme ya da alıkoyma başladığında çocuğun mutat meskeninin bulunduğu ülke ya da çocuğun götürüldüğü ülke sözleşmeye taraf değilse başvuru yine reddedilir. Japonya için bu, 1 Nisan 2014’ten önce başlayan olayların kapsam dışında kalması demektir.
İki yön
Çocuk Japonya’dan Türkiye’ye götürüldüyse Japonya’daki ebeveyn Japonya Dışişleri Bakanlığına iade yardımı başvurusu yapabilir ya da doğrudan Türkiye’nin merkezi makamına başvurabilir; bakanlık, götürmeden bu yana bir yıl dolmak üzereyse doğrudan yabancı merkezi makama başvurmanın düşünülmesini önerir. Çocuk Türkiye’den Japonya’ya götürüldüyse Türkiye’deki ebeveyn Japonya Dışişleri Bakanlığına Japonya’dan iade için yardım başvurusu yapabilir. Bakanlık iki başvuru türü için ayrı sayfalar ve belge listeleri yayımlar.
Başvurunun gönderimi
Japonya Dışişleri Bakanlığı başvuru formunu ve eklerini yalnız e-posta ya da posta ile kabul eder; elden teslim ve faks kabul edilmez. On megabaytı aşan e-postalar alınmaz, bu yüzden ekler birkaç e-postaya bölünür. Başvuru alındığında bakanlık başvurana alındı yazısı gönderir ve belgeleri inceler.
Çeviri desteği
Japonya’ya iade başvurularında bakanlık, yardım kararı verilen dosyanın belgelerini yabancı merkezi makama gönderirken gerekli çeviri için belirli sınırlar içinde çeviri desteği sağlar. Yabancı ülkede görülen davada mahkemeye verilecek deliller de o mahkemenin kabul ettiği dilde olmalıdır. Yardım kararı alan taraf, davanın görüldüğü ülkede çeviri desteği alamıyorsa bakanlığın ücretsiz çeviri desteğinden belirli sınırlar içinde yararlanabilir.
Dava ve diğer belgeler
Bakanlık, yardım kararının çocuğun iadesi hakkında bir karar olmadığını vurgular; iade kararını çocuğun bulunduğu ülkenin mahkemesi verir. Başvurunun reddedilme sebeplerinden biri başvuranın velayet hakkının açıkça bulunmaması olduğu için bu hakkı gösteren belgeler dosyanın temelidir. Japon boşanma kararının Türkiye’deki durumu için Japon boşanma kararının tanınması sayfasına bakılır.