Japon anonim şirketinin her hesap dönemi için hazırladığı mali tablolar şirketler kanununda tek bir adla anılır: 計算書類 (keisan shorui). Japon ortağın mali gücünü inceleyen Türk firması, Japon şirketi satın almayı düşünen yatırımcı ya da Türk makamına Japon şirketinin tablolarını sunacak kişi bu seti çevirtir. Türkiye’de irtibat bürosu başvurusunda istenen belgeler irtibat bürosu sayfasında anlatılır.
Setin dört parçası
Japon Şirketler Kanunu’nun 435. maddesi seti bilanço, gelir tablosu ve bakanlık yönetmeliğinin belirlediği diğer tablolar olarak tanımlar. Japon Şirket Muhasebe Yönetmeliği’nin 59. maddesine göre diğer tablolar özkaynak değişim tablosu ile dipnotlardır. Dört parçanın Japonca adları 貸借対照表 (taishaku taishōhyō), 損益計算書 (son’eki keisansho), 株主資本等変動計算書 (kabunushi shihon tō hendō keisansho) ve 個別注記表 (kobetsu chūkihyō) olarak yazılır.
Bilançonun üç bölümü
Yönetmeliğin 73. maddesine göre bilanço varlıklar, borçlar ve net varlıklar bölümlerine ayrılır. Varlıklar dönen varlıklar, duran varlıklar ve ertelenmiş varlıklar olarak, duran varlıklar da maddi, maddi olmayan ve yatırımlar ile diğer varlıklar olarak ayrılır. Net varlıklar bölümünün adı 純資産 (junshisan) olur ve bu bölüm pay sahiplerinin sermayesinden daha geniş bir toplamı gösterir.
Net varlıkların içi
Yönetmeliğin 76. maddesine göre şirket bilançosunda net varlıklar pay sahiplerinin sermayesi, değerleme ve çevrim farkları, pay edinme hakları ve yeni pay alma hakları olarak ayrılır. Pay sahiplerinin sermayesi de sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri ve indirim kalemi olarak gösterilen şirketin kendi payları biçiminde bölünür. Sermaye kalemi ticaret sicilindeki sermayedir; kavram shihonkin sayfasında anlatılır.
Gelir tablosunun ara kârları
Yönetmeliğin 88. maddesine göre gelir tablosu satışlar, satışların maliyeti, satış ve genel yönetim giderleri, faaliyet dışı gelir ve giderler ile olağanüstü kâr ve zararlar olarak ayrılır. 89 ile 94. maddeler bu kalemlerden sırayla brüt kârı, faaliyet kârını, 経常利益 (keijō rieki) denen olağan kârı, vergi öncesi kârı ve dönem net kârını çıkarır. Olağan kâr, faaliyet kârına faaliyet dışı gelirlerin eklenmesi ve faaliyet dışı giderlerin çıkarılmasıyla bulunur; Japon tablosunda ayrı bir satırdır ve çeviride Japonca adı ilk geçtiği yerde parantez içinde korunur.
Olağanüstü kalemlerin adları
Yönetmeliğe göre olağanüstü kârlar duran varlık satış kârı, önceki dönem düzeltme kârı ve negatif şerefiye gibi kalemlere; olağanüstü zararlar duran varlık satış zararı, değer düşüklüğü zararı, afet zararı ve önceki dönem düzeltme zararı gibi kalemlere ayrılır. Afet zararı satırı, deprem ya da sel gibi olayların tabloya yansıdığı yerdir.
Dipnotların sırası
Yönetmeliğin 98. maddesi dipnotları belirli bir sırayla sayar: işletmenin sürekliliği, önemli muhasebe politikaları, muhasebe politikası değişiklikleri, muhasebe tahminleri, bilanço ve gelir tablosu notları, vergi etkisi, finansal araçlar, ilişkili taraf işlemleri, pay başına bilgiler ve bilanço tarihinden sonraki önemli olaylar bunlardan bazılarıdır. Çeviride dipnot başlıkları asıldaki sırayla verilir, çünkü tablolardaki atıflar bu başlıklara yapılır.
Saklama ve ilan
Kanunun 435. maddesine göre şirket mali tabloları ve ek tablolarını hazırlandıkları tarihten itibaren on yıl saklar. Kanunun 440. maddesine göre şirket olağan genel kuruldan sonra gecikmeden bilançosunu, büyük şirketler bilanço ile gelir tablosunu ilan eder; borsa kanununa göre yıllık rapor sunan şirketler bu ilandan muaftır.
Kalemlerin Türk hesap planına taşınması
Sık yapılan hata, Japon tablosundaki kalemlerin Türk hesap planındaki benzer bir kaleme taşınıp Japon başlığının silinmesidir. Bu yapılırsa ara kârların hesaplanış sırası kaybolur. Tablo Japon düzeniyle çevrilir; gerekiyorsa karşılaştırma ayrı bir notta verilir. Anlatı bölümü Japon faaliyet raporu sayfasında anlatılır.