Kimyasalın tehlikelerini ve güvenli kullanımını anlatan belgenin Japonca adı 安全データシート (anzen dēta shīto) olur ve kısaca SDS denir. Japonya’da bu belgenin dayanağı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’dur ve kanunun istediği bilgiler belgenin yapısını belirler.
Yasal dayanak
Japon İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 57-2. maddesi, belirli kimyasalları devreden ya da sağlayan kişinin alıcıya bazı bilgileri yazılı ya da bakanlığın belirlediği başka bir yolla bildirmesini ister. Bildirilecek bilgiler arasında ad, bileşenler ve oranları, fiziksel ve kimyasal özellikler, insan sağlığına etki, depolama ve taşıma uyarıları ile kaza anındaki ilk önlemler vardır. Madde, ağırlıkla genel tüketicinin kullanımına yönelik ürün olarak devredilen kimyasallarda bu bildirimi istemez.
Japonca yazılma zorunluluğu
Japon Sağlık Bakanlığı’nın soru-cevabına göre tehlike ve kullanım uyarılarını işletmelerin ve çalışanların okuyabilmesi için, ithal kimyasalı Japonya’da ilk kez devreden işletme yabancı dildeki etiketi ve güvenlik bilgi formunu Japoncaya çevirip verir. Bakanlığa göre ilgili genelge etiket ve formun Japonca yazılmasını ister ve JIS Z 7253 standardı da aynı şeyi söyler. Türkiye’den Japonya’ya kimyasal satan bir işletmenin Türkçe ya da İngilizce formu, Japon ithalatçının elinde bu yüzden Japoncaya çevrilir.
Beş yıllık gözden geçirme
Bakanlığa göre Mayıs 2022’deki yönetmelik değişikliğiyle, formun insan sağlığına etkisi bölümü 1 Nisan 2023’ten beri en az beş yılda bir gözden geçirilir. Gözden geçirmede değişiklik gerekirse form bir yıl içinde güncellenir. Formun başındaki düzenleme ve gözden geçirme tarihleri bu yüzden çeviride ayrıca önem taşır.
Değişikliğin bildirilmesi
Kanunun aynı maddesine göre bildirilen bilgide değişiklik gerektiğinde, değişikliğin alıcıya hızla bildirilmesi için çaba gösterilir. Bir formun yeni sürümü geldiğinde çevirmen önceki sürümle farkı işaretler. Yalnız değişen bölümlerin yeniden çevrilmesi, sürümler arasındaki tutarlılığı korur.
Gizli bileşen ve değiştirilmiş ad
Madde, ticari sır niteliğindeki bir bileşen için tam kimyasal ad yerine belirli koşullarla kısaltılmış ya da değiştirilmiş bir ad bildirilmesine izin verir ve bunun alıcıya önceden bildirilmesini ister. Formda bu yöntemin kullanıldığı açıkça yazılır. Çeviride değiştirilmiş ad bir ürün adı gibi değil, yasal bir yöntemin sonucu olarak aktarılır.
Standart bölüm düzeni
Japon formu, JIS Z 7253 standardının bölüm düzenini izler ve tanımlama, tehlike özeti, bileşim, ilk yardım, yangınla mücadele, kaza önlemleri, depolama ve taşıma gibi başlıklarla ilerler. Tehlike ifadeleri ve önlem ifadeleri standartlaşmış kalıplardır. Türkçede bu ifadeler Türk mevzuatındaki standart karşılıklarıyla verilir, serbest çeviriyle değil.
Uygulanan mevzuat bölümünün kırpılması
Sık yapılan hata, formun Japon mevzuatını sayan bölümünün Türk okur için gereksiz sanılıp kısaltılmasıdır. Bu bölüm, ürünün Japonya’da hangi kanunlara tabi olduğunu gösterir ve Japon müşteriye verilecek yanıtların dayanağıdır. Kimyasal içerik bildiriminin ayrı formatı chemSHERPA sayfasında anlatılır.